พระไตรปิฎก เล่ม 16 สังยุตตนิกาย นิทานวรรค

ภาพรวม · Overview

สังยุตตนิกาย นิทานวรรค

พระไตรปิฎกเล่ม 16 เป็นเล่มที่สองของสังยุตตนิกาย มีปฏิจจสมุปบาทเป็นแกนกลาง และขยายไปสู่เรื่องธาตุ ความยาวนานของสังสารวัฏ ปฏิปทาของพระมหากัสสปะ โทษของลาภสักการะ การอบรมพระราหุล ผลของกรรม อุปมา และข้อปฏิบัติของภิกษุ หน้านี้จัดเป็นสารบัญ 10 สังยุตและ 27 หมวด พร้อมสรุปเพื่อช่วยเลือกหัวข้อก่อนอ่านฉบับเต็ม

สารบัญ · Contents

พระไตรปิฎกเล่ม 16

นิทานสังยุต

Nidānasaṃyutta

หมวดใหญ่แห่งปฏิจจสมุปบาท อธิบายความเกิดและความดับแห่งทุกข์ตามเหตุปัจจัย พร้อมอุปมาและแนวปฏิบัติเพื่อความหลุดพ้น

วรรคที่ 1หน้า 1–16พุทธวรรคแสดงปฏิจจสมุปบาททั้งสายเกิดและสายดับ จำแนกองค์ธรรม และกล่าวถึงการตรัสรู้ของพระพุทธเจ้าในอดีตอ่านฉบับเต็ม

วรรคที่ 2หน้า 17–36อาหารวรรคว่าด้วยอาหาร 4 กัจจานโคตตสูตรเรื่องสัมมาทิฏฐิทางสายกลาง และการตอบปัญหาเหตุแห่งทุกข์อ่านฉบับเต็ม

วรรคที่ 3หน้า 37–58ทสพลวรรคกล่าวถึงทสพลญาณ อุปนิสัยที่นำจากทุกข์ไปสู่วิมุตติ และอริยมรรคที่เป็นทางดับเหตุปัจจัยอ่านฉบับเต็ม

วรรคที่ 4หน้า 59–82กฬารขัตติยวรรคว่าด้วยพระกฬารขัตติยะ ญาณวัตถุ 44 และ 77 และเจตนาที่เป็นเหตุให้วิญญาณตั้งมั่นและเกิดภพใหม่อ่านฉบับเต็ม

วรรคที่ 5หน้า 83–98คหปติวรรคกล่าวถึงภัยเวร 5 องค์แห่งโสดาปัตติผล ความเกิดดับแห่งโลก และปฏิจจสมุปบาทในฐานะทางสายกลางอ่านฉบับเต็ม

วรรคที่ 6หน้า 99–114ทุกขวรรคว่าด้วยการพิจารณาเพื่อสิ้นทุกข์ อุปมารากไม้ที่ถูกถอน และความลึกซึ้งของปฏิจจสมุปบาทอ่านฉบับเต็ม

วรรคที่ 7หน้า 115–154มหาวรรครวมพระสูตรสำคัญ เช่น ปุตตมังสสูตร นครสูตร นฬกลาปิสูตร และสุสิมสูตร ว่าด้วยปัญญาวิมุตติอ่านฉบับเต็ม

วรรคที่ 8หน้า 155–156สมณพราหมณวรรคชุดพระสูตรแบบเปยยาล แสดงว่าผู้ไม่รู้ปัจจยาการตามจริงยังไม่ชื่อว่าเป็นสมณะหรือพราหมณ์แท้อ่านฉบับเต็ม

หมวดที่ 9หน้า 157–160อันตรเปยยาลหมวดข้อความย่อว่าด้วยการแสวงหาศาสดา การศึกษา ความเพียร และสติ เมื่อยังไม่รู้เห็นปัจจยาการตามจริงอ่านฉบับเต็ม

อภิสมยสังยุต

Abhisamayasaṃyutta

รวมอุปมาเพื่อแสดงคุณอันยิ่งใหญ่ของการบรรลุธรรม โดยเปรียบทุกข์ที่สิ้นแล้วกับทุกข์ที่ยังเหลืออยู่

ทั้งสังยุตหน้า 161–168อภิสมยสังยุตอุปมาฝุ่นปลายเล็บ น้ำในมหาสมุทร และก้อนหินบนเขาสิเนรุ แสดงว่าทุกข์ที่พระโสดาบันดับได้แล้วมีมากยิ่งอ่านฉบับเต็ม

ธาตุสังยุต

Dhātusaṃyutta

อธิบายธาตุในหลายมิติ ทั้งธาตุ 18 ธาตุแห่งสมาธิและความคิด ความสัมพันธ์ตามอัธยาศัย และมหาภูตรูป 4

วรรคที่ 1หน้า 169–179นานัตตวรรคว่าด้วยความต่างแห่งธาตุ 18 ซึ่งเป็นเหตุให้เกิดความต่างแห่งผัสสะ เวทนา สัญญา ความคิด และความต้องการอ่านฉบับเต็ม

วรรคที่ 2หน้า 180–199ทุติยวรรคกล่าวถึงธาตุ 7 เหตุแห่งวิตก และหลักที่สัตว์ผู้มีอัธยาศัยหรือธาตุเหมือนกันย่อมคบหากันอ่านฉบับเต็ม

วรรคที่ 3หน้า 200–205กัมมปถวรรคขยายหลักความสัมพันธ์ตามธาตุไปสู่ศีล กรรมบถ 10 มรรคมีองค์ 8 และองค์ธรรมของพระอเสขะอ่านฉบับเต็ม

วรรคที่ 4หน้า 206–214จตุตถวรรคว่าด้วยปฐวี อาโป เตโช วาโย พร้อมการพิจารณาคุณ โทษ และเครื่องสลัดออกจากธาตุทั้ง 4อ่านฉบับเต็ม

อนมตัคคสังยุต

Anamataggasaṃyutta

แสดงความยาวนานของสังสารวัฏที่ไม่ปรากฏเบื้องต้น เพื่อให้เห็นโทษของการเวียนว่ายและเกิดความเบื่อหน่าย

วรรคที่ 1หน้า 215–224ปฐมวรรคอุปมาหญ้าไม้ น้ำตา น้ำนม ภูเขา เมล็ดผักกาด และกองกระดูก เพื่อชี้ความยาวนานของสังสารวัฏอ่านฉบับเต็ม

วรรคที่ 2หน้า 225–232ทุติยวรรคชี้ว่าสัตว์ทั้งหลายเคยเป็นญาติกันมาแล้ว และกล่าวถึงความเปลี่ยนแปลงของภูเขาเวปุลละในกาลยาวนานอ่านฉบับเต็ม

กัสสปสังยุต

Kassapasaṃyutta

ประมวลพระสูตรเกี่ยวกับพระมหากัสสปะ ผู้เป็นแบบอย่างด้านความสันโดษ ธุดงควัตร สมาธิ และการรักษาพระสัทธรรม

ทั้งสังยุตหน้า 233–264กัสสปสังยุตว่าด้วยความสันโดษ การเข้าสู่ตระกูลดุจดวงจันทร์ โอวาทภิกษุ ฌานอภิญญา และเหตุแห่งความเสื่อมของสัทธรรมอ่านฉบับเต็ม

ลาภสักการสังยุต

Lābhasakkārasaṃyutta

เตือนภัยของลาภ สักการะ และชื่อเสียงที่สามารถครอบงำจิต ทำลายการปฏิบัติ และนำไปสู่ความเสื่อม

วรรคที่ 1หน้า 265–273ปฐมวรรคใช้อุปมาปลากลืนเบ็ด เต่าติดเชือก แกะติดหนาม ลูกศรอาบยาพิษ และลมแรง เพื่อแสดงโทษของลาภสักการะอ่านฉบับเต็ม

วรรคที่ 2หน้า 273–275ทุติยวรรคกล่าวถึงของล่อใจตั้งแต่ทองคำ ชีวิต จนถึงนางงาม และชี้ว่าลาภสักการะทำให้คนละทิ้งความสัตย์ได้อ่านฉบับเต็ม

วรรคที่ 3หน้า 276–282ตติยวรรคว่าด้วยลาภสักการะที่ย่ำยีจิตอย่างรุนแรง พร้อมอุปมาเชือกที่ตัดผิว เนื้อ เอ็น และกระดูกอ่านฉบับเต็ม

วรรคที่ 4หน้า 283–288จตุตถวรรคเรื่องพระเทวทัตถูกลาภสักการะครอบงำจนทำลายสงฆ์และกุศลมูล เปรียบผลกล้วยที่ฆ่าต้นกล้วยอ่านฉบับเต็ม

ราหุลสังยุต

Rāhulasaṃyutta

พระพุทธเจ้าทรงสอนพระราหุลให้เห็นอายตนะ ขันธ์ และกระบวนการรับรู้ตามไตรลักษณ์ จนคลายความยึดถือ

วรรคที่ 1หน้า 289–296ปฐมวรรคพิจารณาจักษุ รูป วิญญาณ ผัสสะ เวทนา สัญญา เจตนา ตัณหา ธาตุ และขันธ์ว่าไม่เที่ยงอ่านฉบับเต็ม

วรรคที่ 2หน้า 297–302ทุติยวรรคทบทวนธรรมชุดเดิมเพื่อถอนอหังการ มมังการ และมานานุสัย ให้จิตเบื่อหน่าย คลายกำหนัด และหลุดพ้นอ่านฉบับเต็ม

ลักขณสังยุต

Lakkhaṇasaṃyutta

เรื่องนิมิตเปรตที่พระมหาโมคคัลลานะเห็น และคำอธิบายกรรมเก่าที่ทำให้สัตว์เหล่านั้นได้รับผลอันน่าสะพรึงกลัว

วรรคที่ 1หน้า 303–307ปฐมวรรคเปรตหลายลักษณะถูกสัตว์จิกทึ้งหรือไฟเผา เพราะกรรมเก่าจากการฆ่าสัตว์ ลักทรัพย์ และประพฤติชั่วอ่านฉบับเต็ม

วรรคที่ 2หน้า 308–312ทุติยวรรคนิมิตเปรตจากกรรมริษยา กล่าวร้าย และนักบวชทุศีล แสดงผลกรรมที่สัมพันธ์กับการกระทำเดิมอ่านฉบับเต็ม

โอปัมมสังยุต

Opammasaṃyutta

รวมพระสูตรสั้นที่ใช้อุปมาชัดเจนเพื่อเตือนเรื่องอวิชชา ความประมาท การเกิดในอบาย และการประพฤติไม่สมควร

ทั้งสังยุตหน้า 313–324โอปัมมสังยุตอุปมาเรือนยอด ฝุ่นปลายเล็บ กลองศึก ช้างกินเหง้าบัว และสุนัขจิ้งจอกขี้เรื้อน เพื่อกระตุ้นความไม่ประมาทอ่านฉบับเต็ม

ภิกขุสังยุต

Bhikkhusaṃyutta

ประมวลพระสูตรเกี่ยวกับพระสาวกและภิกษุหลายรูป ว่าด้วยสมาธิ คุณธรรม การอยู่ผู้เดียว และการละความถือตัว

ทั้งสังยุตหน้า 325–340ภิกขุสังยุตเรื่องพระมหาโมคคัลลานะ พระสารีบุตร พระนันทะ พระติสสะ และความหมายของการอยู่ผู้เดียวอย่างแท้จริงอ่านฉบับเต็ม

← กลับไปหน้าสังยุตตนิกาย