พระไตรปิฎก เล่ม 18 สังยุตตนิกาย สฬายตนวรรค

ภาพรวม · Overview

สังยุตตนิกาย สฬายตนวรรค

พระไตรปิฎกเล่ม 18 เป็นเล่มที่สี่ของสังยุตตนิกาย มีอายตนะ 6 และกระบวนการรับรู้เป็นแกนกลาง พร้อมขยายไปสู่เวทนา การสำรวมอินทรีย์ ชีวิตของคฤหัสถ์ กรรม สมาธิ อสังขตธรรม และปัญหาที่พระพุทธเจ้าไม่ทรงพยากรณ์ หน้านี้จัดเป็นสารบัญ 10 สังยุตและ 33 หมวด พร้อมสรุปเพื่อช่วยเลือกหัวข้อก่อนอ่านฉบับเต็ม

สารบัญ · Contents

พระไตรปิฎกเล่ม 18

สฬายตนสังยุต

Saḷāyatanasaṃyutta

หมวดใหญ่เรื่องอายตนะภายในและภายนอก การรับรู้อารมณ์ ผัสสะ ความยึดมั่น และการฝึกสำรวมเพื่อคลายกำหนัด

ปฐมปัณณาสก์ · วรรคที่ 1หน้า 1–10อนิจจวรรคแสดงอายตนะภายในและภายนอกโดยความไม่เที่ยง เป็นทุกข์ เป็นอนัตตา รวมทั้งอดีต อนาคต และปัจจุบันอ่านฉบับเต็ม

ปฐมปัณณาสก์ · วรรคที่ 2หน้า 11–21ยมกวรรคพระสูตรเป็นคู่ ว่าด้วยคุณ โทษ เครื่องสลัดออก และการเพลิดเพลินอายตนะซึ่งเท่ากับเพลิดเพลินทุกข์อ่านฉบับเต็ม

ปฐมปัณณาสก์ · วรรคที่ 3หน้า 22–37สัพพวรรคนิยามสิ่งทั้งปวงว่าอายตนะ 12 พร้อมสัพพสูตร ปหานสูตร และอาทิตตปริยายสูตรว่าด้วยสิ่งทั้งปวงลุกเป็นไฟอ่านฉบับเต็ม

ปฐมปัณณาสก์ · วรรคที่ 4หน้า 38–40ชาติธัมมวรรคพระสูตรย่อแสดงว่าอายตนะมีความเกิด แก่ เจ็บ ตาย เสื่อม เกิดขึ้น และดับไปเป็นธรรมดาอ่านฉบับเต็ม

ปฐมปัณณาสก์ · วรรคที่ 5หน้า 41–44สัพพอนิจจวรรคชุดพระสูตรย่อว่าด้วยความไม่เที่ยง ทุกข์ อนัตตา และกิจที่พึงทำต่ออายตนะทั้งปวงอ่านฉบับเต็ม

ทุติยปัณณาสก์ · วรรคที่ 1หน้า 45–52อวิชชาวรรคการรู้เห็นอายตนะตามจริงเพื่อถอนอวิชชา สังโยชน์ อาสวะ อนุสัย และกำหนดรู้อุปาทานทั้งหมดอ่านฉบับเต็ม

ทุติยปัณณาสก์ · วรรคที่ 2หน้า 53–65มิคชาลวรรคความหมายของการอยู่ผู้เดียวโดยไม่ถูกตัณหาติดตาม พร้อมเรื่องพระสมิทธิ พระอุปเสนะ และธรรมที่เห็นได้ด้วยตนเองอ่านฉบับเต็ม

ทุติยปัณณาสก์ · วรรคที่ 3หน้า 66–76คิลานวรรคโอวาทแก่ภิกษุอาพาธให้เห็นไตรลักษณ์ของอายตนะ และแนวละอวิชชาด้วยการรู้เห็นตามความเป็นจริงอ่านฉบับเต็ม

ทุติยปัณณาสก์ · วรรคที่ 4หน้า 77–96ฉันนวรรคโลกคือสิ่งที่แตกสลายและว่างจากตัวตน เรื่องพระฉันนะอาพาธ ตลอดจนปุณณสูตร พาหิยสูตร เอชาสูตร และทวยสูตรอ่านฉบับเต็ม

ทุติยปัณณาสก์ · วรรคที่ 5หน้า 97–116ฉฬวรรคการฝึกคุ้มครองอายตนะ คำสอนแก่พระมาลุกยบุตร เหตุแห่งความเสื่อมและความเจริญ การสำรวม สมาธิ และการละสิ่งที่ไม่ใช่ของเราอ่านฉบับเต็ม

ตติยปัณณาสก์ · วรรคที่ 1หน้า 117–127โยคักเขมิวรรคแนวปฏิบัติเพื่อเกษมจากโยคะ อุปาทาน เหตุเกิดทุกข์ เหตุเกิดโลก และการดับกระบวนการผ่านอายตนะอ่านฉบับเต็ม

ตติยปัณณาสก์ · วรรคที่ 2หน้า 128–149โลกกามคุณวรรคบ่วงมาร ที่สุดแห่งโลก กามคุณ ปัญหาของท้าวสักกะและปัญจสิขะ รวมถึงโอวาทที่ทำให้พระราหุลบรรลุอรหัตผลอ่านฉบับเต็ม

ตติยปัณณาสก์ · วรรคที่ 3หน้า 150–167คหปติวรรคพระสูตรเกี่ยวกับคหบดีและพราหมณ์ในเวสาลี วัชชี นาฬันทา และโอวาทของพระปิณโฑลภารทวาชะกับพระมหากัจจานะอ่านฉบับเต็ม

ตติยปัณณาสก์ · วรรคที่ 4หน้า 168–178เทวทหวรรคธรรมที่เทวทหนิคม โอกาสแห่งพรหมจรรย์ ความยินดีในรูป และการละอายตนะที่ไม่ใช่ของตนอ่านฉบับเต็ม

ตติยปัณณาสก์ · วรรคที่ 5หน้า 179–192นวปุราณวรรคกรรมเก่าคืออายตนะ กรรมใหม่คือเจตนา มรรคมีองค์ 8 คือทางดับกรรม พร้อมปฏิปทาที่เกื้อกูลต่อนิพพานอ่านฉบับเต็ม

จตุตถปัณณาสก์ · วรรคที่ 1หน้า 193–201นันทิกขยวรรคความสิ้นความเพลิดเพลินและราคะเมื่อเห็นอายตนะไม่เที่ยง พร้อมการละมิจฉาทิฏฐิ สักกายทิฏฐิ และอัตตานุทิฏฐิอ่านฉบับเต็ม

จตุตถปัณณาสก์ · วรรคที่ 2หน้า 202–216สัฏฐิเปยยาลวรรคพระสูตรย่อ 60 สูตรว่าด้วยการละฉันทะ ราคะ และฉันทราคะในอายตนะทั้งภายในและภายนอกอ่านฉบับเต็ม

จตุตถปัณณาสก์ · วรรคที่ 3หน้า 217–235สมุททวรรคอุปมาอายตนะเป็นสมุทรและเบ็ดของมาร พร้อมหลักว่าฉันทราคะ ไม่ใช่อายตนะ คือเครื่องผูกมัดอ่านฉบับเต็ม

จตุตถปัณณาสก์ · วรรคที่ 4หน้า 236–269อาสีวิสวรรคอุปมาอสรพิษ นักฆ่า หมู่บ้านร้าง ห้วงน้ำและแพ อธิบายมหาภูต ขันธ์ อายตนะ โอฆะและมรรค ต่อด้วยอุปมาสำหรับการฝึกอายตนะอ่านฉบับเต็ม

เวทนาสังยุต

Vedanāsaṃyutta

ว่าด้วยสุขเวทนา ทุกขเวทนา และอทุกขมสุขเวทนา เหตุเกิด ความดับ อนุสัย และการรู้เท่าทันเวทนาด้วยสติ

วรรคที่ 1หน้า 270–283สคาถวรรคพระสูตรมีคาถาว่าด้วยเวทนา 3 รวมสัลลสูตร อุปมาปุถุชนถูกลูกศรสองดอก แต่อริยสาวกเสวยทุกข์ทางกายโดยไม่เพิ่มทุกข์ทางใจอ่านฉบับเต็ม

วรรคที่ 2หน้า 284–300รโหคตวรรคความดับสังขารตามลำดับสมาบัติ และการจำแนกสุขที่ประณีตขึ้นจากกามสุขจนถึงสัญญาเวทยิตนิโรธอ่านฉบับเต็ม

วรรคที่ 3หน้า 301–312อัฏฐสตปริยายวรรคเหตุเกิดเวทนาหลายประการ การจำแนกเวทนา 2 ถึง 108 ประการ และปีติ สุข อุเบกขา วิโมกข์ทั้งมีและไม่มีอามิสอ่านฉบับเต็ม

มาตุคามสังยุต

Mātugāmasaṃyutta

ว่าด้วยธรรมฝ่ายเสื่อมและฝ่ายเจริญของมาตุคาม ความสัมพันธ์ในครอบครัว ศีล และกำลังที่เป็นเหตุแห่งสุคติหรือทุคติ

วรรคที่ 1หน้า 313–321ปฐมเปยยาลวรรคองค์ที่ทำให้หญิงและชายเป็นที่พอใจหรือไม่พอใจ ความทุกข์เฉพาะของมาตุคาม และธรรมฝ่ายเสียที่นำไปสู่อบายอ่านฉบับเต็ม

วรรคที่ 2หน้า 322–326ทุติยเปยยาลวรรคธรรมฝ่ายดี เช่น ไม่โกรธ ไม่ริษยา ไม่ตระหนี่ ซื่อสัตย์ มีศีล ซึ่งเป็นเหตุให้ไปสู่สุคติโลกสวรรค์อ่านฉบับเต็ม

วรรคที่ 3หน้า 327–334พลวรรคกำลัง 5 ของมาตุคาม และวัฑฒิธรรม 5 ของอริยสาวิกา ได้แก่ ศรัทธา ศีล สุตะ จาคะ และปัญญาอ่านฉบับเต็ม

ชัมพุขาทกสังยุต

Jambukhādakasaṃyutta

ชัมพุขาทกปริพาชกถามพระสารีบุตรเรื่องนิพพาน อรหัต เวทนา อาสวะ อวิชชา ตัณหา ภพ ทุกข์ และสักกายะ

ทั้งสังยุตหน้า 335–347ชัมพุขาทกสังยุตคำถามธรรม 16 หัวข้อ ซึ่งพระสารีบุตรอธิบายความหมาย เหตุเกิด ความดับ และอริยมรรคมีองค์ 8 ในฐานะทางปฏิบัติอ่านฉบับเต็ม

สามัณฑกสังยุต

Sāmaṇḍakasaṃyutta

สามัณฑกปริพาชกถามพระสารีบุตรด้วยชุดคำถามเรื่องนิพพานและสิ่งที่ทำได้ยากในพระธรรมวินัย

ทั้งสังยุตหน้า 348–349สามัณฑกสังยุตสังยุตสั้นที่สรุปนิพพานว่าเป็นความสิ้นราคะ โทสะ โมหะ และชี้การประพฤติธรรมสม่ำเสมอว่าเป็นสิ่งทำได้ยากอ่านฉบับเต็ม

โมคคัลลานสังยุต

Moggallānasaṃyutta

ประสบการณ์ภาวนาของพระมหาโมคคัลลานะ ตั้งแต่รูปฌาน อรูปฌาน จนถึงอนิมิตตเจโตสมาธิ พร้อมพระโอวาทแก้เครื่องรบกวนสมาธิ

ทั้งสังยุตหน้า 350–369โมคคัลลานสังยุตลำดับสมาธิและสมาบัติที่พระมหาโมคคัลลานะปฏิบัติ พร้อมการสนทนากับท้าวสักกะและเทพบุตรหลายองค์อ่านฉบับเต็ม

จิตตสังยุต

Cittasaṃyutta

เรื่องจิตตคหบดี อุบาสกผู้แตกฉานในการอธิบายธรรมแก่ภิกษุ นักบวชนอกศาสนา และญาติบริวาร

ทั้งสังยุตหน้า 370–393จิตตสังยุตเรื่องจิตตคหบดีผู้แตกฉานในธรรม ตั้งแต่อุปมาโคดำโคขาว การสนทนากับพระอิสิทัตตะและนักบวชนอกศาสนา จนถึงโอวาทแก่ญาติก่อนถึงแก่กรรมอ่านฉบับเต็ม

คามณิสังยุต

Gāmaṇisaṃyutta

พระพุทธเจ้าทรงสนทนากับผู้ใหญ่บ้านและผู้ประกอบอาชีพต่าง ๆ เรื่องกรรม มิจฉาทิฏฐิ พรหมวิหาร การดำรงชีพ และทางสายกลาง

ทั้งสังยุตหน้า 394–447คามณิสังยุตบทสนทนากับผู้ใหญ่บ้าน นักฟ้อนรำ นักรบ และผู้ประกอบอาชีพต่าง ๆ ว่าด้วยกรรม มิจฉาทิฏฐิ พรหมวิหาร การใช้ทรัพย์ และทางสายกลางอ่านฉบับเต็ม

อสังขตสังยุต

Asaṅkhatasaṃyutta

ว่าด้วยอสังขตธรรมคือความสิ้นราคะ โทสะ โมหะ และหนทางปฏิบัติหลากหลายที่มุ่งสู่นิพพาน

วรรคที่ 1หน้า 448–452ปฐมวรรคกายคตาสติ สมถวิปัสสนา สมาธิ สติปัฏฐาน สัมมัปปธาน อิทธิบาท อินทรีย์ พละ โพชฌงค์ และมรรคเป็นทางสู่อสังขตะอ่านฉบับเต็ม

วรรคที่ 2หน้า 453–465ทุติยวรรคพระสูตรย่อใช้คำไวพจน์ของนิพพาน เช่น อมตะ วิราคะ มุตติ ทีปะ เลณะ ตาณะ สรณะ และปรายนะ พร้อมทางปฏิบัติอ่านฉบับเต็ม

อัพยากตสังยุต

Abyākatasaṃyutta

ว่าด้วยปัญหาที่ไม่ทรงพยากรณ์เกี่ยวกับโลก ชีวะ และภาวะของตถาคตหลังความตาย เพราะตั้งอยู่บนความยึดมั่นในขันธ์

ทั้งสังยุตหน้า 466–496อัพยากตสังยุตคำถามที่ไม่ทรงพยากรณ์เกี่ยวกับโลก ชีวะ และตถาคตหลังความตาย ผ่านเรื่องพระเขมา พระอนุราธะ พระสารีบุตร พระมหาโกฏฐิตะ และวัจฉโคตรปริพาชกอ่านฉบับเต็ม

← กลับไปหน้าสังยุตตนิกาย