Tipitaka

พระไตรปิฎก

ฉบับมหามกุฏราชวิทยาลัย เล่มที่ 17 หน้าที่ 321

เล่ม มมร. 17 หน้า 321 ข้อ 52
เหตุผลที่ใช้อภิกกันตศัพท์ ๒ ครั้ง (นักปราชญ์ได้กล่าวคาถาประพันธ์นี้ไว้ว่า) ท่านผู้รู้พึงทำการกล่าวซ้ำ ใน (คำพูดแสดง) ความ กลัว (ภเย) ความโกรธ ( โกเธ ) การสรรเสริญ (ปสํสายํ) ความรีบด่วน ( ตุริเต) ความตื่นเต้น (โกตุหเล) ความอัศจรรย์ใจ (อจฺฉเร) ความ ร่าเริงยินดี (หาเส) ความโศก (โสเก) และ ความเลื่อมใส (ปาสาเท). และด้วยลักษณะ (เหตุผลดังว่ามา) นี้ อภิกกันตศัพท์นี้พึงทราบว่า พราหมณ์กล่าวไว้ถึง ๒ ครั้งในที่นี้ ก็ด้วยอำนาจความเลื่อมใสและความ สรรเสริญ. อีกอย่างหนึ่ง บทว่า อภิกฺกนฺตํ แปลว่า น่าใคร่อย่างยิ่ง คือน่าปรารถนาอย่างยิ่ง อธิบายว่า น่าพอใจอย่างยิ่ง คือ ดียิงนัก. ใน อภิกกันตศัพท์ทั้ง ๒ นั้น พราหมณ์ชมเชยเทศนาด้วย อภิกกันตศัพท์ (ที่มีความหมาย) อย่างหนึ่ง ประกาศความเลื่อมใสของตนด้วยอภิกกันต- ศัพท์ (ที่มีความหมาย) อีกอย่างหนึ่ง. ก็ในความหมายทั้ง ๒ นี้มีอธิบายดังนี้ว่า พระธรรมเทศนาของ พระโคดมผู้เจริญ น่าจับใจยิงนัก ความเลื่อมใสของข้าพระองค์อาศัย ธรรมเทศนาของพระโคดมผู้เจริญก็น่าพอใจยิ่งนัก หรือไม่ก็พราหมณ์นี้ มุ่งใช้ความหมายทั้ง ๒ (ไปในการ) ชมเชยพระดำรัสของพระผู้มี- พระภาคเจ้าอย่างเดียว. (คือชมเชยว่า) พระดำรัสของพระโคดมผู้เจริญ
สารบัญพระไตรปิฎก · Tipiṭaka