พระไตรปิฎก

พึงเป็นผู้ประกอบด้วยคุณมีศีลเป็นต้นนั้นแล. ความหวังที่ ๕ ๗๘) พึงทรงวินิจฉัยในวาระที่ ๕ ต่อไป บทว่า อรติรติสโห อสฺสํ ความว่า เราพึงเป็นผู้อดทนต่อความ ยินร้ายและความยินดี คือพึงเป็นผู้ถูกความยินร้ายเป็นต้น ครอบงำ ท่วมทับ. ก็ในคำว่า อรติรติสโห นี้ ความเบื่อหน่ายในธรรมที่เป็นกุศลอัน ยิ่ง (และ) ในเสนาสนะอันสงัด ชื่อว่า อรติ ความยินดีในกามคุณ ๕ ชื่อว่า รติ. บทว่า น จ มํ อรติ สเหยฺย ความว่า ก็ความยินร้าย พึง ครอบงำ คือย่ำยี ได้แก่ท่วมทับเราไม่ได้. บทว่า อุปฺปนฺนํ ความว่าเกิดแล้วคือ บังเกิดขึ้นแล้ว. เพราะว่าภิกษุผู้ประกอบด้วยคุณมีศีลเป็นต้น ย่อมอดกลั้น คือครอบ งำ ได้แก่ย่ำยีซึ่งความยินร้ายและความยินดีได้ เพราะฉะนั้น พระผู้มี พระภาคเจ้าจึงทรงแสดงไว้ว่า ภิกษุแม้ปรารถนาจะให้ตนเป็นเช่นนั้น พึงเป็นผู้ประกอบด้วยคุณมีศีลเป็นต้น. ความหวังที่ ๖ ๗๙) พึงทราบวินิจฉัยในวาระที่ ๖ ต่อไป ความสะดุ้งของจิตก็ดี อารมณ์ก็ดี ชื่อว่าภัย (ความกลัว) อารมณ์ นั้นเอง ชื่อว่า เภรวะ (ความขลาด). คำที่เหลือมีนัยดังกล่าวแล้วใน