พระไตรปิฎก

ทั้งหลาย เราตถาคตแสดงข้ออุปมานี้แล เพื่อจะให้แจ่มแจ้งซึ่งเนื้อความ ก็ใน อุปมานี้มีเนื้อความดังต่อไปนี้ ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย คำว่า กระแสแห่งแม่น้ำ นี้แล เป็นชื่อแห่งตัณหา คำว่า ปิยรูปและสาตรูป เป็นชื่ออายตนะภายใน ๖ คำว่า ห้วงน้ำในภายใต้ เป็นชื่อแห่งโอรัมภาคิยสังโยชน์ ๕ คำว่า มีคลื่น เป็นชื่อแห่งความโกรธและความแค้นใจ คำว่า มีน้ำวน เป็นชื่อแห่งกามคุณ ๕ คำว่า มีสัตว์ร้าย มีรากษส เป็นชื่อของมาตุคาม คำว่า ทวนกระแสน้ำ เป็นชื่อของเนกขัมมะ คำว่า พยายามด้วยมือทั้งสองและด้วยเท้าทั้งสอง เป็น ชื่อแห่งการปรารภความเพียร คำว่า บุรุษผู้มีจักษุยืนอยู่ที่ฝั่ง เป็นพระนามของ พระตถาคตอรหันตสัมมาสัมพุทธเจ้า. ภิกษุพึงละกามทั้งหลาย แม้กับด้วย ทุกข์เมื่อปรารถนาซึ่งความเกษมจากโยคะ ต่อไป พึงเป็นผู้มีสัมปชัญญะ มีจิตหลุด พ้นแล้วด้วยดี ถูกต้องวิมุตติในกาลเป็นที่ บรรลุมรรคและผลนั้นภิกษุนั้นผู้ถึงเวทอยู่ จบพรหมจรรย์แล้ว ถึงที่สุดแห่งโลกเรา กล่าวว่า เป็นผู้ถึงฝั่งแล้ว. จบปุริสสูตรที่ ๑๐