พระไตรปิฎก

วิตก ๓ อย่าง คือ ๑. ปรานุททยตาปฏิสังยุตตวิตก (ความคิดกังวลที่ประกอบ ด้วยความเป็นผู้เอ็นดูผู้อื่น) ๒. ลาภสักการสิโลกวิตก (ความคิดกังวลถึงลาภสักการะและ ชื่อเสียง) ๓. อนวัญญัตติปฏิสังยุตตวิตก (ความคิดกังวลที่ประกอบด้วย การไม่ดูหมิ่น). โดยนัยที่พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสไว้แล้วในสมันตภัตรกสูตร ด้วยการ พิจารณาธรรมที่ปฏิปักษ์กัน และด้วยมรรคเบื้องต่ำทั้ง ๓ อันสามารถที่จะละ วัตถุนั้น ๆ เสียได้. ผู้ศึกษาพึงเห็นเนื้อความอย่างนี้ว่า ก็วิตกที่เหลืออันภิกษุกำจัดได้แล้ว อย่างนี้ ทำให้สงบราบคาบในภายใน ย่อมไม่เกิดขึ้นอีกในจิตที่เป็นไปใน ขันธสันดานของตน อันเกิดในภายในตน ฉันใด กิเลสที่เหลือที่พระอรหันต์ ตัดได้แล้วก็ฉันนั้น เพราะสิ่งที่ตัดได้แล้วท่านเรียกว่า " กัปปิตะ" ดังที่ท่าน กล่าวไว้ว่า กปฺปิตเกสมสฺสุ (ผู้มีผมและหนวดอันปลงแล้ว).* บัดนี้ พึงทราบวินิจฉัยในคาถานี้ว่า โย นาจฺจสารี เป็นต้น ดังต่อไปนี้ :- สองบทว่า โย นาจฺจสารี ได้แก่ ภิกษุใดไม่แล่นเลยไป. บทว่า น ปจฺจสารี คือ ไม่ล้าอยู่. * อํ. สตฺตก ๙๖.