พระไตรปิฎก

พระอรหันต์ทั้งหลายผู้เชี่ยวชาญแต่ก่อน สังคายนา เรื่องใดไว้ในคันภีร์ขุททกนิกาย โดยชื่อว่าวิมานวัตถุ เพราะฉะนั้น จักยึดนัยที่มาในอรรถกถารุ่นเก่านั้น เมื่อจะประกาศนิทานทั้งหลายในเทศนานั้น ๆ โดย พิเศษ จักแต่งกถาพรรณนาอรรถอันงาม ซึ่งหมดจด ดี ไม่สับสน มีวินิจฉัยอรรถอย่างละเอียด ไม่ ผิดลัทธิสมัยของพระเถระทั้งหลายผู้อยู่ในมหาวิหาร ตามกำลัง ขอสาธุชนทั้งหลาย จงตั้งใจฟังวิมาน- วัตถุนั้นของข้าพเจ้า ซึ่งกำลังกล่าวอยู่ โดยเคารพ เทอญ. อธิบายคำว่า วิมานวัตถุ ในวิมานวัตถุนั้น สถานที่เล่นและอยู่อาศัยของเทวดาทั้งหลาย มี จำนวนนับอันประเสริฐ ชื่อว่า วิมาน. จริงอยู่ วิมานเหล่านั้น บังเกิด ด้วยอานุภาพของกรรมส่วนสุจริตของเทวดาเหล่านั้น รุ่งเรืองด้วยรัตนะ ต่าง ๆ มีสีและทรวดทรงอันวิจิตร เพราะประกอบด้วยขนาดพิเศษมี ๑ โยชน์ และ ๒ โยชน์เป็นต้น เรียกกันว่า วิมาน เพราะพรั่งพร้อมด้วย ความงาม และเพราะต้องนับโดยวิธีพิเศษ. วัตถุที่ตั้งแห่งวิมานทั้งหลาย เป็นเหตุแห่งเทศนานั้น เหตุนั้น เทศนานั้น จึงชื่อว่า วิมานวัตถุ ได้แก่ เทศนาที่ดำเนินไปโดยนัยว่า ปีนฺเต โสวณฺณมยํ ปีฐวิมานตั่งทองของ ท่าน ดังนี้เป็นต้น. ก็คำนี้เป็นเพียงตัวอย่าง เพราะเทศนานี้ดำเนินไป อาศัยสมบัติมีรูปโภคะและบริวารเป็นต้น และกรรมที่เป็นเหตุทำให้บังเกิด