ออกแล้ว เพราะได้บริจาคสมบัติของตนทั้งหมด)
อันบริสุทธิ์ ๓ อย่างนี้ ละร่างมนุษย์แล้ว เป็นผู้
เสมอกับพระอินทร์ รื่นรมย์อยู่ในเทวบุรี ข้าแต่
ท่านพระมุนี บุคคลเมื่อหวังอายุ วรรณะ สุขะ พละ
และรูปอันประณีต พึงตั้งข้าวและน้ำที่ปรุงแต่งดีแล้ว
เป็นอันมากถวาย แด่พระพุทธเจ้าผู้มีพระทัยไม่ข้อง
เกี่ยวอะไร ๆ ไม่ว่าในโลกนี้หรือโลกหน้า ไม่มีผู้
ประเสริฐสุดหรือเสมอด้วยพระพุทธเจ้า พระพุทธเจ้า
ถึงแล้วซึ่งความเป็นผู้ควรบูชาอย่างยิ่ง บรรดาผู้ควร
บูชาทั้งหลาย สำหรับชนผู้ต้องการบุญ ผู้แสวงผล
อันไพบูล.
บรรดาบทเหล่านั้น บทว่า ชิตินฺทฺริยํ ความว่า ชื่อว่า มีอินทรีย์
อันชนะแล้ว เพราะทรงชนะอินทรีย์มีใจเป็นที่หกด้วยมรรคอันยอดเยี่ยม
ที่โคนโพธินั่นแล คือทรงทำให้หมดพยศแล้ว ชื่อว่า พุทธะ เพราะ
ตรัสรู้ธรรมที่ควรรู้ยิ่งเป็นต้น โดยความเป็นธรรมที่ควรรู้ยิ่ง เป็นต้น
ไม่เหลือเลย ชื่อว่า มีความเพียรไม่ทราม เพราะมีความเพียรบริบูรณ์
อธิบายว่า เพราะบริบูรณ์ด้วยความเพียรอันประกอบด้วยองค์ ๔ (ความ
เพียรมีองค์ ๔ คือยอมเหลือแต่หนัง ๑ เอ็น ๑ กระดูก ๑ เนื้อเลือดจะ
แห้งไปก็ตาม ๑ ) และด้วยความเพียรชอบ ๔ [ เพียร ๔ คือ สังวรปธาน
ปหานปธาน ภาวนาปธาน อนุรักขนาปธาน]. บทว่า นรุตฺตมํ ได้แก่
สูงสุดแห่งนระทั้งหลาย คือสูงสุดแห่งสัตว์สองเท้า ท่านเรียกพระผู้มี-