พระไตรปิฎก

ที่มีความเพียรเป็นเครื่องประกอบ ชื่อว่า ตปัสสี เพราะทำกิเลส มีราคะเป็นต้น ให้เร่าร้อน. บทว่า ภาวิตฺตตา ได้แก่ ผู้มีจิตอันอบรม แล้ว ด้วยกัมมัฏฐานภาวนา อันมีสัจจะ ๔ เป็นอารมณ์. เมื่อฆฏบัณฑิตกล่าวธรรมอย่างนี้ พระราชาได้ทรงสดับ ดังนั้น เป็นปราศจากลูกศรคือความโศก มีใจเลื่อมใส เมื่อจะ สรรเสริญฆฏบัณฑิต จึงได้กล่าวคาถาที่เหลือว่า เธอดับความกระวนกระวายทั้งปวงของ เราผู้เร่าร้อนให้หายไป เหมือนบุคคลเอาน้ำดับไฟ ที่ราดด้วยน้ำมัน ฉะนั้น เธอบรรเทาความโศก ถึงบุตรของเรา ผู้ถูกความโศกครอบงำ ได้ถอน ขึ้นแล้วหนอ ซึ่งถูกศรคือความโศกอันเสียบแทง ที่หทัยของเรา เราเป็นผู้มีลูกศรคือความโศก อันถอนขึ้นแล้ว เป็นผู้เย็นสงบแล้ว เราจะไม่ เศร้าโศก ไม่ร้องไห้อีก เพราะได้ฟังคำของเธอ ชนเหล่าใดผู้มีปัญญา ผู้อนุเคราะห์กันแลกัน ชนเหล่านั้น ย่อมทำอย่างนี้ ย่อมยังกันและกัน ให้หายโศก เหมือนเจ้าชายฆฏบัณฑิตทำพระ- เชษฐา ให้หายโศก ฉะนั้น บรรดาบทเหล่านั้น บทว่า ฆโฏ เชฏฺํ ว ภาตรํ ความว่า เหมือนฆฏบัณฑิต ทำพระเชษฐาของตน ผู้ถูกความเศร้าโศก เพราะ บุตรตายไปครอบงำ ให้พ้นจากความเศร้าโศกเพราะบุตรนั้น ด้วย