พระไตรปิฎก

๙. เอกปัณณชาดก ว่าด้วยต้นไม้ใบเดียว. [๑๔๙] ต้นไม้นี้ มีใบข้างละหนึ่งใบจากแผ่นดิน ยังไม่ถึง ๔ องคุลี มีรสเสมอกับยาพิษ ต้นไม้นี้ เติบโตขึ้น จักขมสักเพียงไหน ? จบ เอกปัณณชาดกที่ ๙ อรรถกถาเอกปัณณชาดกที่ ๙ พระศาสดาเมื่อทรงอาศัยพระนครไพสาลี ประทับ อยู่ ณ กูฏาคารศาลา ตรัสพระธรรมเทศนานี้ มีคำเริ่มต้นว่า เอกปณฺโณ อยํ รุกฺโข ดังนี้. ความพิสดารว่า ในกาลครั้งนั้น พระนครเวสาลี มีกำแพง ล้อมถึง ๓ ชั้น ตลอดบริเวณคาวุตหนึ่ง ประกอบไปด้วยกระท่อมพล และป้อมในที่ทั้งสาม ถึงความเป็นเมืองงดงามอย่างยิ่ง จำนวน พระราชาเสวยราชสมบัติอยู่เป็นนิตยกาล ในพระนครนั้นเล่า มีถึงเจ็ดพันเจ็ดร้อยเจ็ดองค์ จำนวนอุปราชก็เท่านั้นเหมือนกัน เสนาบดีและขุนคลัง ก็มีจำนวนฝ่ายละเท่านั้น ในกลุ่มแห่งโอรส ของราชาเหล่านั้น มีราชกุมารผู้หนึ่ง พระนามว่า ทุฏฐลิจฉวี เป็นผู้มักโกรธ ดุร้าย หยาบคาย เป็นเสมือนอสรพิษที่ถูกตี