พระไตรปิฎก

เหี้ยย่างได้หนีไปจากกิ่งไม้อัสสัตถะแล้ว. บรรดาบทเหล่านั้น บทว่า ตเทว ความว่า ในกาลนั้น นั่นแหละ หม่อมฉันทราบพระองค์ได้อย่างนี้ว่า พระราชานี้ไม่ประ- ทานอะไรแก่หม่อมฉัน แต่คนอื่น ๆ ย่อมไม่รู้สภาวะของพระองค์. บทว่า ขคฺคพนฺธสฺส ได้แก่ ผู้ทรงเหน็บพระขรรค์. บทว่า ติรี- ฏิโน ความว่า ในเวลาพระองค์ทรงฉลองพระภูษาเปลือกไม้เสด็จมา ตามทาง. บทว่า ปกฺกา ความว่า เหี้ยย่างด้วยถ่านไฟหนีไปแล้ว. พระเทวีตรัสโทษที่พระราชาทรงกระทำไว้ ให้ปรากฏในท่าม กลางบริษัท ด้วยประการอย่างนี้. พระโพธิสัตว์ได้ฟังดังนั้นจึงกราบ- ทูลว่า ข้าแต่พระแม่เจ้า เพราะกระทำความไม่ผาสุขให้แก่ทั้งสอง พระองค์ จำเดิมแต่เวลาไม่เป็นที่โปรดปรานของพระราชาผู้ประเสริฐ พระองค์จะประทับอยู่ในที่นี้เพราะอะไร แล้วได้กล่าวคาถา ๒ คาถา นี้ว่า :- พึงอ่อนน้อมต่อผู้อ่อนน้อม พึงคบผู้ที่ เขาพอใจจะคบด้วย พึงทำกิจแก่ผู้ที่ช่วยทำ กิจ ไม่พึงทำความเจริญแก่ผู้ที่ใคร่ความเสื่อม อนึ่ง ไม่พึงคบกับผู้ที่ไม่พอใจจะคบด้วย. พึงละทิ้งผู้ที่เขาทิ้งเรา ไม่พึงทำความ สิเนหาในผู้เลิกลากัน ไม่พึงสมาคมกับผู้มี จิตคิดออกห่าง นกรู้ว่าต้นไม้มีผลหมดแล้ว