พระไตรปิฎก

ตั้งแห่งความกำหนัด. เป็นผู้น้อมใจไปในกาม เพราะมีอารมณ์เป็นที่ตั้ง แห่งความลุ่มหลง. เป็นผู้มุ่งกามเป็นใหญ่ เพราะมีอารมณ์เป็นที่ตั้งแห่ง ความผูกพัน. ในบทว่า รูเป ปริเยสนฺติ เป็นต้น พึงทราบว่า ท่านกล่าวบท ปริเยสนฺติ ด้วยสามารถการแสวงหาลาภของผู้ที่ยังไม่ได้ลาภ. ท่านกล่าว บท ปฏิลภนฺติ ด้วยสามารถลาภอยู่ในมือแล้ว. ท่านกล่าวบท ปริ- ภุญฺชนฺติ ด้วยสามารถการใช้สอย. ชื่อว่าคนผู้ทำความทะเลาะ เพราะอรรถว่า ทำความทะเลาะวิวาท, ชื่อว่า ขวนขวายในความทะเลาะ เพราะอรรถว่า ประกอบในความ ทะเลาะนั้น, แม้ในคนทำการงานเป็นต้นก็นัยนี้แหละ. บทว่า โคจเร จรนฺโต ความว่า เที่ยวไปอยู่ในอโคจรมีซ่องหญิง แพศยา เป็นต้น หรือในโคจรมีสติปัฏฐานเป็นต้น. ผู้ประกอบในโคจร เหล่านั้น ชื่อว่า ขวนขวายในโคจร. ชื่อว่าผู้เจริญฌาน เพราะอรรถว่า มีฌานด้วยสามารถเข้าไปเพ่งอา- รมณ์. ผู้ประกอบในฌานนั้น ชื่อว่า ขวนขวายในฌาน. บทว่า อวํคจฺฉนฺติ ได้แก่ ไปสู่อบาย. บทว่า มจฺฉริโน ได้แก่ ผู้ซ่อนสมบัติของตน. บทว่า วจนํ ได้แก่ คำพูด. บทว่า พฺยปลํ ได้แก่ ถ้อยคำ. บทว่า เทสนํ ได้แก่ โอวาทชี้แจง. บทว่า อนุสิฏฺึ ได้แก่ คำพร่ำสอน.