พระไตรปิฎก

บรรดาบทเหล่านั้น บทว่า สูติฆเร ความว่าในเรือนตลอด คือ ในเรือนเป็นที่คลอด ปาฐะว่า สูติกาฆเร ก็มี ตัดบทเป็น สูติกาย. บทว่า อฑฺฒมาสิโกปิ ความว่า ชื่อว่า อัทฒมาสกะ เพราะ อรรถว่ามีชีวิตอยู่กึ่งเดือนตั้งแต่วันคลอด แม้ในบทว่ามีชีวิตอยู่ ๒ เดือน เป็นต้นก็นัยนี้แหละ. ชื่อว่า สังวัจฉริกะ เพราะอรรถว่า มีชีวิตอยู่ ๑ ปี ตั้งแต่วันเกิด แม้ในบทว่ามีชีวิตอยู่ ๒ ปี เป็นต้น เบื้องบนก็ นัยนี้แหละ. บทว่า ยทาชิณฺโณ โหติ ความว่าในกาลใด มนุษย์เป็นผู้คร่ำ คร่าเพราะชรา เป็นผู้เหี่ยวแห้ง. บทว่า วุฑฺโฒ ความว่า เจริญวัย. บทว่า มหลฺลโก ความว่า เป็นผู้ใหญ่โดยกำเนิด. บทว่า อทฺธคโต ความว่าล่วงกาลทั้ง ๓. บทว่า วโยอนุปฺปตฺโต ความว่า ถึงวัยที่ ๓ ตามลำดับ บทว่า ขณฺฑทนฺโต ความว่า ชื่อว่ามีฟันหัก เพราะอรรถว่า มีฟันร่วงและห่างในระหว่าง ๆ และฟันหัก ด้วยอานุภาพของชรา. บทว่า ปลิตเกโส ความว่า มีผมขาว บทว่า วิลูนํ ความว่า ล้านดุจเส้นผมถูกจับถอน. บทว่า ปลิตสิโร ความว่า มีศีรษะล้านมาก. บทว่า วลินํ ความว่ารอยย่นที่เกิดเอง. บทว่า ติลกาหตคตฺโต ความว่า มีสรีระเกลื่อนไปด้วยกระขาว และกระดำ.