พระไตรปิฎก

ก็บุคคลชื่อว่าสมสีสี เป็นไฉน ? การสิ้น ไปแห่งอาสวะและการสิ้นไปแห่งชีวิตของบุคคล ใด มีไม่ก่อนไม่หลังกัน บุคคลนี้เรียกว่า สมสีสี๑. ฟังทราบวินิจฉัยในสมสีสีนิทเทสดังต่อไป นี้ คำว่า อปุพฺพํ อจริมํ - ไม่ก่อน ไม่หลัง ความว่า ไม่ใช้ในภายหน้า ไม่ใช่ในภายหลัง คือ ในคราว เดียวกันด้วยสามารถแห่งปัจจุบันสันตติ, อธิบาย ว่า ในคราวเดียวกันนั่นเอง. คำว่า ปริยาทานํ - การประหาณ ได้แก่ การสิ้นไปรอบ. คำว่า อยํ - บุคคลนี้ ความว่า บุคคลนี้ พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสเรียกชื่อว่าสมสีสี. ก็สมสีสี บุคคลนี้นั้นมีอยู่ ๓ จำพวก คืออิริยาปถสมสีสี ๑, โรคสมสีสี ๑, ชีวิตสมสีสี ๑. บรรดาสมสีสีบุคคลทั้ง ๓ จำพวกนั้น บุคคลใด กำลังจงกรมอยู่ เริ่มตั้งวิปัสสนาแล้วบรรลุพระอรหัต ยังจงกรมอยู่นั่นเองก็ปรินิพพาน, บุคคลใด กำลังยืนอยู่เริ่มตั้งวิปัสสนาแล้วบรรลุพระอรหัต ยังยืนอยู่ ๑. อภิ.ปุ. ๓๖/๓๒.