พระไตรปิฎก

การไม่ย่อท้อ การไม่หมุนกลับในปธานความเพียร อันพระ- ธรรมเสนาบดีสารีบุตรกล่าวแล้วด้วย คำว่า อสัลลีนัตตะ ปหิตัตตะ เพราะเป็นคำอันพระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสไว้ว่า เพราะเหตุนั้นแล เธอทั้งหลาย พึงศึกษา อย่างนี้ว่า จักเริ่มตั้งความเพียรอันไม่ย่อหย่อนว่า จะเหลือแต่หนัง เอ็น และกระดูกก็ตามที เนื้อ และเลือดในสรีระจงเหือดแห้งไปเถิด, ยังไม่บรรลุ ผลที่บุคคลพึงบรรลุได้ด้วยเรี่ยวแรงของบุรุษ ด้วย ความเพียรของบุรุษ ด้วยความบากบั่นของบุรุษ แล้วไซร้ ก็จักไม่หยุดความเพียรเลยดังนี้เป็นต้น๑. ก็วิริยะ - ความเพียรอันเป็นไปแล้วด้วยดี พ้นแล้วจากโกสัชชะ - ความเกียจคร้าน และอุทธัจจะ - ความฟุ้งซ่าน พระธรรมเสนาบดี สารีบุตรกล่าวแล้วด้วยคำว่าปัคคหัฏฐะ. คำว่า วีริยารมฺเภ าณํ - ญาณในการปรารภความเพียร ความว่า ความเป็นแห่งความแกล้วกล้า ชื่อว่า วีริยะ, หรือ วีรกรรม ของผู้แกล้วกล้าทั้งหลาย ชื่อว่า วีริยะ, หรือ ชื่อว่า วีริยะ เพราะเป็น ๑. องฺ. ทุก. ๒๐/๒๕๑.