พระไตรปิฎก

ที่ตรัสรู้พร้อมโพชฌงค์ด้วยผล. พึงทราบอรรถ ๔ อย่าง มี โพธนัฏฐะ- สภาพที่ตื่นเป็นต้น แห่งโพชฌงค์ทั้งหลายด้วยกระทำการตื่นเป็นต้น ของบุคคลนั้น ๆ. ธรรมทั้งหลาย ชื่อว่า โพธิปักขิยะ เพราะมีใน ฝักฝ่ายของบุคคลผู้ใด ชื่อว่า โพธะ เพราะอรรถว่าตรัสรู้โพชฌงค์ ตามที่กล่าวแล้วนั่นแล. พึงทราบอรรถ ๔ อย่าง มี โพธิปักขิยัฏฐะ- สภาพที่เป็นไปในฝักฝ่ายแห่งความตรัสรู้เป็นต้น แห่งโพชฌงค์ตามที่ กล่าวแล้ว. ชื่อว่า โชตนฏฺโ - สภาพที่สว่าง เพราะวิปัสสนาปัญญา. ชื่อว่า อุชฺโชตนานุโชตนปฏิโชตนสญฺโชตนฏฺโ - สภาพที่ สว่างขึ้น สภาพที่สว่างเนือง ๆ สภาพที่สว่าง เฉพาะสภาพที่สว่างพร้อม ด้วยมรรคปัญญา ๔ ตามลำดับ. อีกอย่างหนึ่ง พึงทราบ โชตนฏฺโ- สภาพที่สว่างเป็นต้น ด้วยมรรคปัญญา ๔, สญฺโชตนฏฺโ - สภาพที่ สว่างพร้อมด้วยผลปัญญาตามลำดับ. ๔๐] พระสารีบุตรได้ชี้แจงถึงการวิสัชนา ๑๘ ข้อ มี ปตา- ปนัฏฐะ - สภาพที่อริยมรรคให้สว่างเป็นต้น ด้วยอริยมรรค. จริงอยู่ อริยมรรคที่เกิดขึ้นแก่จิตใด ย่อมยังจิตนั้นให้สว่าง คือให้รุ่งเรือง ฉะนั้น จึงชื่อว่า ปตาปนะ - อริยมรรคให้สว่าง. ชื่อว่า ปตาปนัฏฐะ - สภาพที่ อริยมรรคนั้นให้สว่าง.