พระไตรปิฎก

ตัณหาไม่มีความอิ่ม. บทว่า สมุทยํ ได้แก่ เหตุเกิดราคะ. อีกอย่าง หนึ่ง อุทยํ - ความเกิดแห่งสังขารทั้งหลาย เพราะเห็นความดับด้วย ภังคานุปัสนาญาณ. บทว่า อาทานํ - ความถือมั่น คือ ถือมั่นกิเลสด้วยอำนาจ ความเกิด หรือถือมั่นอารมณ์อันเป็นสังขตะ เพราะยังไม่เห็นโทษ. บทว่า ฆนสญฺํ ได้แก่ สัญญาว่า เป็นก้อนด้วยสันตติ- ความสืบต่อ. บทว่า อายูหนํ ได้แก่ การทำความเพียรเพื่อประโยชน์แก่ สังขาร. บทว่า ธุวสญฺํ ได้แก่ สัญญาว่ามั่นคง. บทว่า นิมิตฺตํ ได้แก่ เครื่องหมายว่าเที่ยง. บทว่า ปณิธึ ได้แก่ ปรารถนาความสุข. บทว่า อภินิเวสํ ได้แก่ การยึดมั่นว่า ตนมีอยู่. บทว่า สาราทานาภินิเวสํ - ความยึดมั่นด้วยถือว่าเป็นแก่นสาร ได้แก่ ความยึดมั่นด้วยถือว่าตนมีแก่นสารเป็นนิจ. บทว่า สมฺโมหาภินิเวสํ - ความยึดมั่นด้วยความหลงใหล ได้แก่ ความยึดมั่นด้วยความหลงใหลด้วยบทมีอาทิว่า เราได้เป็นแล้วตลอด กาลในอดีต๑ และด้วยบทมีอาทิว่า สัตวโลกเกิดจากพระผู้เป็นใหญ่. บทว่า อาลยาภิหนิเวสํ - ความยึดมั่นด้วยความอาลัย ได้แก่ ยึดมั่นว่า นี้ควรยึดให้แน่นเพราะยังไม่เห็นโทษ. ๑. สํ.นิ. ๑๖/๖๓.