พระไตรปิฎก

ชาวบ้าน, ทำลายชาวบ้าน ฉะนั้น ย่อมเกิดในอุปาทานขันธ์นั่นเอง ดุจหญ้าและเถาวัลย์เกิดบนแผ่นดิน, ดุจดอกไม้ ผลไม้และใบไม้อ่อน เกิดโน้นต้นไม้. ชาติ เป็นทุกข์ในเบื้องต้นของอุปาทานขันธ์. ชรา เป็นทุกข์ในท่ามกลาง. มรณะ เป็นทุกข์ในที่สุด, โสกะ เป็นทุกข์ถูกเผาผลาญ ด้วยถูกทุกข์ใกล้จะตายเบียด- เบียน, ปริเทวะ เป็นทุกข์ด้วยการพร่ำเพ้อ เพราะทนทุกข์นั้นไม่ได้, ทุกขะ เป็นทุกข์ด้วยความเจ็บป่วยของกาย เพราะประสบกับ สัมผัสอันไม่น่าปรารถนา กล่าวคือ ธาตุกำเริบ, โทมนัสสะ เป็นทุกข์ด้วยการรบกวนทางใจ เพราะเกิด ปฏิฆะ - ความขึ้งเคียด ในโทมนัสของปุถุชนผู้ถูกโทมนัสนั้นเบียด- เบียน, อุปายาสะ เป็นทุกข์ด้วยความทอดถอนใจของผู้เกิดความตก- ต่ำ เพราะความโศกเป็นต้นท่วมท้น. การไม่ได้สมความปรารถนาเป็นทุกข์ เพราะทำลายความ ปรารถนาของผู้ที่ถึงความหมดหวัง, อุปทานขันธ์ที่ถูกกำหนดโดย ประการต่าง ๆ ด้วยประการฉะนี้ ชื่อว่า ทุกข์ เพราะฉะนั้น เพื่อจะแสดง