พระไตรปิฎก

อนึ่ง ในอธิการนี้พระสารีบุตรกล่าวว่า อุเบกขา ๑๐ โดยพิสดาร คือ มัชฌัตตุเบกขา พรหมวิหารุเบกขา โพชฌังคุเบกขา ฉฬังคุเบกขา ฌานุเบกขา ปาริสุทธุเบกขา วิปัสสนุเบกขา สังขารุเบกขา เวทนุเบกขา และวิริยุเบกขา, จาก นั้นมีมัชฌัตตุเบกขาเป็นต้น ๖ จากปัญญุเบกขา อย่างละ ๒ รวมเป็น ๔. ในอุเบกขาเหล่านั้น ในที่นี้ท่านประสงค์เอาฌานุเบกขา. ฌานุ- เบกขานั้นมีลักษณะเป็นกลาง. ในอธิการนี้พระสารีบุตรกล่าวว่า อุเบก- ขานี้โดยอรรถย่อมเป็นตัตรมัชฌัตตุเบกขามิใช่หรือ. อนึ่ง อุเบกขานั้น อยู่แม้ในปฐมฌานและทุติยฌาน. เพราะเหตุนั้นแม้ในฌานนั้นก็ควร กล่าวถึงอุเบกขาอย่างนี้ว่า อุเปกฺขโก จ วิหรติ, เพราะเหตุไรท่าน จึงไม่กล่าวถึงอุเบกขานั้นเล่า ? เพราะความไม่เฉียบแหลมเป็นกิจ. กิจ ในฌานเป็นของภิกษุนั้นชื่อว่า ความไม่เฉียบแหลม เพราะถูกวิตก เป็นนั้น ครอบงำ, แต่ในอธิการนี้ อุเบกขานี้ มีความเฉียบแหลมเป็น กิจ เพราะไม่ถูกวิตก วิจาร ปีติครอบงำ ดุจเงยศีรษะขึ้น, เพราะฉะนั้น ท่านจึงกล่าวไว้.