พระไตรปิฎก

พระมุนีทั้งหลาย มีพระทีปังกรพุทธเจ้า เป็นต้น ถึงความเป็นพระสัพพัญญูเสด็จมาแล้ว ในโลกนี้ อย่างใด, แม้พระศากยมุนีผู้มีจักขุนี้ก็ เสด็จมาแล้วเหมือนอย่างนั้น ด้วยเหตุนั้น บัณฑิต จึงขนานพระนามว่า ตถาคต. พระผู้มีพระภาคเจ้า พระนามว่า ตถาคต เพราะอรรถว่าเสด็จ ไปแล้วเหมือนอย่างนั้น เป็นอย่างไร ? พระผู้มีพระภาคเจ้าแต่ก่อนที่ ประสูติแล้ว ในบัดนี้ ชื่อว่า เสด็จไปแล้ว. พระผู้มีพระภาคเจ้า เหล่านั้น ชื่อว่า เสด็จไปแล้วอย่างไร ? เพราะว่า พระผู้มีพระภาคเจ้า เหล่านั้นประสูติแล้วในบัดนี้ ประดิษฐานพระบาททั้งสองเสมอกันบน แผ่นดิน หันพระพักตร์ไปทางทิศอุดรเสด็จดำเนินไปด้วยอย่างพระบาท ๗ ก้าว. สมดังที่พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสไว้ว่า ดูก่อนอานนท์ พระโพธิสัตว์ที่ประสูติ ใน บัดนี้ ประดิษฐานพระบาททั้งสองเสมอกันบน แผ่นดิน หันพระพักตร์ไปทางทิศอุดร เสด็จไป ด้วยย่างพระบาท ๗ ก้าว เมื่อเทพบุตรกั้นเศวตรฉัตร ตามเสด็จพระโพธิสัตว์จะเหลียวดูทิศทั้งปวง, และ ทรงเปล่งพระวาจาอย่างผู้องอาจว่า อคฺโคหมสฺมิ โลกสฺส, เชฏฺโหมสฺมิ โลกสฺส เสฏฺโหมสฺมิ