พระไตรปิฎก

เวทนาเป็นอัพยากฤต ละเอียด, ทุกข- เวทนาหยาบ. เวทนาของผู้เข้าสมบัติ ละเอียด เวทนาของผู้ไม่เข้าสมาบัติ หยาบ. เวทนาไม่มี อาสวะ ละเอียด, เวทนามีอาสวะ หยาบ. แม้สุขเวทนาเป็นต้น ก็เหมือนทุกขเวทนา. เพราะว่า แม้ เวทนาเหล่านั้น หยาบก็ด้วยชาติ, ละเอียดก็ด้วยภาวะของตนเป็นต้น. เพราะฉะนั้นพึงทราบความที่เวทนาหยาบและละเอียดเหมือนไม่มีความ แตกต่างกันด้วยชาติเป็นต้น. เช่นกับอะไร ? เช่นเวทนาเป็นอัพยากฤต ละเอียดกว่า เวทนาเป็นกุศล อกุศล โดยชาติ. ในเวทนาเหล่านั้น อัพยากฤตเวทนาเป็นไฉน ? อะไรเป็นทุกขเวทนา ? อะไรเป็นสุขเวทนา ? อะไรเป็นเวทนาของผู้เข้าสมาบัติ ? อะไรเป็นเวทนาของผู้ไม่เข้าสมาบัติ ? อะไรเป็นสาสวเวทนา ? อะไรเป็นอนาสวเวทนา ? ไม่พึงถือผิดความ ต่างกันและสภาวะเป็นต้น ด้วยประการฉะนี้. ในบททั้งปวงก็มีนัยนี้. อีกอย่างหนึ่ง เพราะบาลีว่า พึงเห็นเวทนาหยาบละเอียด เพราะอาศัยเวทนานั้น ๆ อยู่บ่อย ๆ.๑ เวทนาสหรคตด้วยโทสะหยาบ กว่าเวทนาที่สหรคต ด้วยโลภะในอกุศลเป็นต้น เพราะเผานิสัย ดุจไฟ เวทนาสหรคตด้วยโลภะละเอียด. เวทนาแม้สหรคตด้วยโทสะ เป็น นิยตะ - แน่นอนหยาบ, ไม่แน่นอนละเอียด. เวทนาตั้งอยู่กัปหนึ่ง แม้ ๑. อภิ. วิ. ๓๕/๑๑.