ความไม่เป็นไป ความไม่มีนิมิต ความไม่มี
ธรรมเครื่องประมวลมาและความไม่ปฏิสนธิ
ว่าเป็นสุขนี้เป็นญาณในสันติบท อาทีนว-
ญาณนี้ย่อมเกิดในฐานะ ๕ ญาณในสันติบท
ย่อมเกิดในฐานะ ๕ พระโยคาวจรย่อมรู้ชัด
ญาณ ๑๐ ย่อมไม่หวั่นไหวเพราะทิฏฐิต่าง ๆ
เพราะเป็นผู้ฉลาดในญาณทั้ง ๒ ฉะนี้แล.
ชื่อว่าญาณ เพราะอรรถว่ารู้ธรรมนั้น ชื่อว่าปัญญา เพราะ
อรรถว่ารู้ชัด เพราะเหตุนั้นท่านจึงกล่าวว่า ปัญญาในความปรากฏโดย
ความเป็นภัย เป็นอาทีนวญาณ.
อรรถกถาทีนวญาณนิทเทส
๑๑๕ - ๑๑๙] พึงทราบวินิจฉัยในอาทีนวญาณนิทเทสดังต่อไปนี้
บทว่า อุปฺปาโท - ความเกิดขึ้น คือ เกิดขึ้นในโลกนี้ เพราะ
กรรมเก่าเป็นปัจจัย.
บทว่า ปวตฺตํ - ความเป็นไป คือ ความเป็นไปของความเกิด
ขึ้นอย่างนั้น. บทว่า นิมิตฺตํ คือ สังขารนิมิต แม้ทั้งหมด.
บทว่า อายูหนํ - กรรมประมวลมาเป็นภัย คือ กรรมอันเป็น
เหตุแห่งปฏิสนธิต่อไป. บทว่า ปฏิสนฺธิ คือ การเกิดต่อไป.