พระไตรปิฎก

ต้นของการทำไว้ในใจโดยแยบคาย จักกล่าวถึงหมวด ๙ ข้างหน้า. ความปราโมทย์เพราะเป็นปัจจัยแห่งวิปัสสนาย่อมเกิดแก่ผู้เจริญ วิปัสสนาโดยบาลีว่า ยโต ยโต สมฺมสติ ขนฺธานํ อุทยพุพยํ ลภตี ปีติปาโมชฺชํ อมตํ ตํ วิชานตํ. เมื่อใดย่อมพิจารณาเห็นความเกิดและความ เสื่อมของขันธ์ทั้งหลาย เมื่อนั้นย่อมได้ปีติและ ปราโมทย์นั่นเป็นอมตะของผู้รู้แจ้งทั้งหลาย.๑ แต่ในที่นี้พึงถือเอาความปราโมทย์ เพราะการพิจารณากลาปะ เป็นปัจจัย. ความเป็นผู้ถึงความปราโมทย์ ชื่อว่า ปามุชฺชํ คือ ปีติ มีกำลังอ่อน. พึงเห็นว่า ป อักษร ลงในอรรถแห่งอาทิกรรม. บทว่า ปมุทิตสฺส - ถึงความปราโมทย์ ได้แก่ ถึงความปรา- โมทย์ คือ ยินดีด้วยความปราโมทย์นั้น. ปาฐะว่า ปโมทิตสฺส บ้าง. ความอย่างเดียวกัน . บทว่า ปีติ ได้แก่ ปีติมีกำลัง. บทว่า ปีติมนสฺส ใจมีปีติ คือ ใจประกอบด้วยปีติ. พึงเห็นว่า ลบ ยุตฺต ศัพท์เสีย เหมือนบทว่า อสฺสรโถ รถเทียมด้วยม้า. บทว่า กาโย ได้แก่ นามกาย หรือ ๑. ขุ.ธ.๒๕/๓๕.