พระไตรปิฎก

เอกํ น เอกโต อิธ นาเนกมเนกโตปิ โน เอกํ ผลมตฺถิ อตฺถิ ปน เอกเหตุผลทีปเน อตฺโถ. ในโลกนี้ ผลอย่างเดียว ย่อมมีเพราะเหตุ อย่างเดียวก็หาไม่ ผลหลายอย่าง ย่อมมีเพราะเหตุ อย่างเดียวก็หาไม่ ผลอย่างเดียว ย่อมมีเหตุหลาย อย่างก็หาไม่ แต่ประโยชน์ในการแสดงเหตุและผล แต่ละอย่างมีอยู่. จริงอยู่ พระผู้มีพระภาคเจ้าทรงแสดงเหตุและผลอย่างเดียวเท่า นั้น โดยความสมควรแก่ความเหมาะสมแห่งเทศนา และแก่เวไนยสัตว์ เพราะเป็นประธานในที่ทุกแห่ง เพราะปรากฏในที่ทุกแห่ง. เพราะ ทั่วไปในที่ทุกแห่ง. ฉะนั้น พึงทราบว่า อวิชชาในที่นี้ แม้เมื่อเป็น เหตุแห่งสังขารอันมีวัตถุเป็นอารมณ์ และธรรมเกิดร่วมกันเป็นต้นเหล่า อื่น ท่านก็แสดงโดยความเป็นเหตุแห่งสังขารทั้งหลาย เพราะความเป็น ประธานในบทว่า อวิชชาเป็นเหตุแห่งเหตุของสังขารมีตัณหาเป็นต้น แม้เหล่าอื่นเพราะบาลีว่า อสฺสาทานุปสฺสิโน ตณฺหา ปวฑฺฒติ๑ ตัณหาย่อมเจริญแก่ผู้เห็นความชื่นชม และว่า อวิชฺชา สมุทยา อาสวสมุทโย๒- เพราะอวิชชาเป็นสมุทัย อาสวะจึงเกิด. เพราะ ๑. สํ. นิ. ๑๖/๑๙๗. ๒. ม. มู. ๑๒/๑๓๐.