พระไตรปิฎก

เพราะก้าวให้พ้นไปได้ยาก. ช่วยให้ข้ามพ้นทางกันดารนั้น. ปาฐะว่า กนฺตารา ตเรตา บ้าง. บทว่า มหาสํสารปิปฏิปนฺโน - โลกสันนิวาสเดินทางไปสู่ สังสารวัฏใหญ่ คือ เดินทางไปสู่ขันธสันดานที่ยังไม่ขาด. บทว่า สํสารา โมเจตา คือ ช่วยให้พ้นจากสังสารวัฏ. ปาฐะว่า สํสารํ โมเจตา บ้าง. บทว่า มหาวิทุคฺเค - ในหล่มใหญ่ ได้แก่ ในหล่ม คือ สังสาร วัฏ. สังสารวัฏนั่นแหละ ชื่อว่า หล่ม เพราะออกไปได้ยาก. บทว่า สมฺปริวตฺตติ - กลิ้งเกลือก คือ กลับไปมาหนักขึ้น. บทว่า มหา- ปลฺเลเป - ในเปือกตม คือ กามใหญ่. กามชื่อว่า เปือกตมเพราะทำ ให้จม. บทว่า ปลิปนฺโน คือ ติด. ปาฐะว่า มหาปลฺเลปปลิปนิโน บ้าง คือ ติดในเปือกตมใหญ่ บทว่า อพฺภาหโต - ครอบงำ คือ ถูกอันตรายทั้งปวงครอบงำ. บทว่า ราคคฺคินา คือ ราคะเป็นต้น ชื่อว่า อคฺคิ เพราะอรรถว่าเผาผลาญ. ด้วยไฟคือราคะเป็นตันนั้น. แม้ใน บทที่เหลือก็มีนัยนี้เหมือนกัน. บทว่า อุนฺนีตโก - โลกสันนิวาสทุรนทุราย คือ ถูกจับนำไป. อธิบายว่า ถูกชาติจับแล้วนำไปเพื่ออันตราย มีชราเป็นต้น. พึงเห็นว่า ก อักษรในบทนี้ เพื่อเสริมความ. บทว่า หญฺติ นิจฺจมตาโณ- เดือดร้อนเป็นนิจ ไม่มีอะไรต้านทาน คือ ไม่มีผู้ต้านทาน ถูกบีบคั้น เป็นนิจ. บทว่า ปตฺตทณฺโฑ - ต้องรับอาชญา คือ ได้รับอาชญาจาก พระราชาเป็นต้น. บทว่า ตกฺกาโร - ต้องทำตามอาชญา คือ โจร.