พระไตรปิฎก

ต่อจากสมัยของพระปทุมพุทธเจ้า พระสัมพุทธ- เจ้าพระนามว่า นารทะ ผู้เป็นยอดแห่งสัตว์สองเท้า ไม่มีผู้เสมอ ไม่มีผู้เปรียบ. พระพุทธเจ้าพระองค์นั้น ทรงเป็นเชษฐโอรส น่าเอ็นดูของพระเจ้าจักรพรรดิ ทรงสวมอาภรณ์แก้ว มณีเสด็จเข้าพระราชอุทยาน. ณ พระราชอุทยานนั้น มีต้นไม้งามกว้างใหญ่ สะอาดสะอ้าน เสด็จถึงต้นไม้นั้นแล้วประทับนั่งภาย ใต้ต้นมหาโสณะ. ณ ต้นไม้นั้น ก็เกิดญาณอันประเสริฐไม่มีที่สุด คมเปรียบด้วยวชิระ ก็ทรงพิจารณาความเกิดความดับ ของสังขารทั้งหลาย. ทรงขจัดกิเลสทุกอย่างไม่เหลือเลย ณ ต้นไม้นั้น ทรงบรรลุพระโพธิญาณ และพระพุทธญาณ ๑๔ สิ้น เชิง. ครั้นทรงบรรลุพระโพธิญาณแล้ว ก็ทรงประ- กาศพระธรรมจักร อภิสมัยครั้งที่ ๑ ได้มีแก่สัตว์แสน โกฎิ. แก้อรรถ บรรดาบทเหล่านั้น บทว่า จกฺกวตฺติสฺส ได้แก่ พระเจ้าจักรพรรดิ บทว่า เชฏฺโ ได้แก่ เกิดก่อน. บทว่า ทยิตโอรโส ได้แก่ พระโอรส พระราช บุตร ที่น่าเอ็นดูน่ารัก. บุตรที่เขาเอ็นดูแล้ว อันเขากอดประทับไว้ที่อก ชื่อว่า