พระไตรปิฎก

แม้ในอรรถกถาที่มาทั้งหลาย ก็เพราะเหตุที่ กรรมฐานทั้งปวง จริยา อภิญญา และ วิปัสสนาทั้งหมดเหล่านี้ ข้าพเจ้าประกาศ ไว้ในวิสุทธิมรรคแล้ว ฉะนั้น จะไม่ถือเอา กรรมฐานเป็นต้นตามแบบแม้ทั้งหมด จัก ทำการพรรณนาความตามลำดับบททั้งหลาย เท่านั้น เมื่อข้าพเจ้ากล่าวอยู่ซึ่งพระอภิธรรม- กถานี้ด้วยประการฉะนี้ ขอสาธุชนทั้งหลาย อย่ามีจิตฟุ้งซ่าน จงตั้งใจสดับฟัง เพราะว่า กถานี้หาฟังได้โดยยากแล. จบอารัมภกถา นิทานกถา บรรดาคำเหล่านั้น คำว่า อภิธรรม ถามว่า ชื่อว่า อภิธรรม เพราะอรรถ (ความหมาย) อย่างไร ? ตอบว่า เพราะอรรถว่า เป็นธรรม อันยิ่ง และวิเศษ จริงอยู่ อภิศัพท์ ในคำว่าอภิธรรมนี้ แสดงถึงเนื้อความ ว่ายิ่งและวิเศษ เช่นในประโยคมีอาทิว่า พาฬฺหา เม อาวุโส ทุกฺขา เวทนา อภิกฺกมนฺติ โน ปฏิกฺกมนฺติ อภิกฺกนฺตวณฺเณน แปลว่า ดูก่อนอาวุโส ทุกขเวทนาแรงกล้าของข้าพเจ้าย่อมเจริญยิ่ง ไม่ลดลงเลย และเหมือนคำเป็นต้น ว่า มีวรรณะงามยิ่ง เพราะฉะนั้น จึงกล่าวว่า เปรียบเหมือนเมื่อฉัตรและ