พระไตรปิฎก

เป็นข้าศึกใกล้ให้เป็นอารมณ์ เพราะความไม่มีอารมณ์อื่น. ถามว่า เหมือน อะไร. ตอบว่า เหมือนประชาชนยกพระราชาที่ตนเห็นว่าไม่ดีขึ้น ครองราชย์ เพราะเหตุแห่งการเป็นอยู่เป็นเหตุ. เหมือนอย่างว่า พระราชาผู้เป็นใหญ่ใน ทวีปทั้งหมด องค์หนึ่ง ไม่สำรวมมีความประพฤติทางกาย วาจา และทางใจ หยาบคาย ประชาชนเห็นโทษอย่างนี้ว่า พระราชาองค์นี้มีวาจาหยาบคาย แต่ เมื่อไม่ได้ความเป็นอยู่ในที่อื่น จึงต้องอาศัยพระราชาพระองค์นั้น เพราะเหตุ แห่งการเป็นอยู่ ฉันใด เนวสัญญานาสัญญายตนะนี้ เมื่อไม่ได้อารมณ์อื่น ก็ กระทำอากิญจัญญายตนะ แม้ที่ตนเห็นแล้วว่าไม่ดีนั้นให้เป็นอารมณ์ ฉันนั้น นั่นแหละ อนึ่ง ฌานคือเนวสัญญานาสัญญายตนะนี้ เมื่อทำอยู่ด้วยอาการ อย่างนี้ ย่อมอาศัยอรูปฌานที่ ๓ นี้ จึงเป็น ไปได้แล เหมือนบุคคลขึ้นบันไดยาวพึงเกาะ แม่บันไดไว้ และเหมือนบุคคลขึ้นสู่ยอดภู- เขาพึงเกาะยอดภูเขา หรือเหมือนบุคคลขึ้น สู่ภูเขาศิลา ก็ต้องอาศัยเข่าของตนเท่านั้น ฉะนั้น. อรูปาวจรกุศล จบ