พระไตรปิฎก

[๑๒๗] ฆานธาตุ เป็นไฉน ? ฆานะใด เป็นปสาทรูป อาศัยมหาภูตรูป ๔ ฯลฯ นี้เรียกว่า บ้านว่าง บ้าง นี้เรียกว่า ฆานธาตุ. คันธธาตุ เป็นไฉน ? กลิ่นใด อาศัยมหาภูตรูป ๔ เห็นไม่ได้ กระทบไม่ได้ ฯลฯ นี้เรียกว่า คันธธาตุบ้าง นี้เรียกว่า คันธธาตุ. ฆานวิญญาณธาตุ เป็นไฉน ? จิต มโน มานัส หทัย ปัณฑระ มโน มนาตนะ มนินทรีย์ วิญญาณ วิญญาณขันธ์ ฆานวิญญาณธาตุที่สมกัน อาศัยฆานปสาทและ คันธารมณ์เกิดขึ้น นี้เรียกว่า ฆานวิญญาณธาตุ. [๑๒๘] ชิวหาธาตุ เป็นไฉน ? ชิวหาใด เป็นปสาทรูป อาศัยมหาภูตรูป ๔ ฯลฯ นี้เรียกว่า บ้านว่าง บ้าง นี้เรียกว่า ชิวหาธาตุ. รสธาตุ เป็นไฉน ? รสใด อาศัยมหาภูตรูป เห็นไม่ได้ แต่กระทบได้ ฯลฯ นี้เรียกว่า รสธาตุบ้าง นี้เรียกว่า รสธาตุ. ชิวหาวิญญาณธาตุ เป็นไฉน ? จิต มโน มานัส หทัย ปัณฑระ มโน มนายตนะ มนินทรีย์ วิญญาณ วิญญาณขันธ์ ชิวหาวิญญาณธาตุที่สมกัน อาศัยชิวหาปสาทและ รสารมณ์เกิดขึ้น นี้เรียกว่า ชิวหาวิญญาณธาตุ.