พระไตรปิฎก

ในสังขารเหล่านั้น ปุญญาภิสังขาร เป็นไฉน ? กุศลเจตนา เป็นกามาวจร เป็นรูปาวจร ที่สำเร็จด้วยทาน ที่สำเร็จ- ด้วยศีล ที่สำเร็จด้วยภาวนา นี้เรียกว่า ปุญญาภิสังขาร ในสังขารเหล่านั้น อปุญญาภิสังขาร เป็นไฉน ? อกุศลเจตนาเป็นกามาวจร นี้เรียกว่า อปุญญาภิสังขาร ในสังขารเหล่านั้น อาเนญชาภิสังขาร เป็นไฉน ? กุศลเจตนาเป็นอรูปาวจร นี้เรียกว่า อาเนญชาภิสังขาร ในสังขารเหล่านั้น กายสังขาร เป็นไฉน ? กายสัญเจตนา เป็นกายสังขาร วจีสัญเจตนา เป็นวจีสังขาร มโน- สัญเจตนา เป็นจิตตสังขาร เหล่านี้เรียกว่า สังขารเกิดเพราะอวิชชาเป็นปัจจัย. [๒๕๘] วิญญาณเกิดเพราะสังขารเป็นปัจจัย เป็นไฉน ? จักขุวิญญาณ โสตวิญญาณ ฆานวิญญาณ ชิวหาวิญญาณ กายวิญญาณ มโนวิญญาณ นี้เรียกว่า วิญญาณเกิดเพราะสังขารเป็นปัจจัย. [๒๕๙] นามรูปเกิดเพราะวิญญาณเป็นปัจจัย เป็นไฉน ? นาม ๑ รูป ๑ ในนามและรูปนั้น นาม เป็นไฉน ? เวทนา สัญญา เจตนา ผัสสะ มนสิการ นี้เรียกว่า นาม รูป เป็นไฉน ? มหาภูตรูป ๔ และอุปาทายรูปที่อาศัยมหาภูตรูป ๔ นี้เรียกว่า รูป นามและรูปดังกล่าวมานี้ นี้เรียกว่า นามรูปเกิดเพราะวิญาณเป็น ปัจจัย.