พระไตรปิฎก

ว่าด้วยสุขเวทนาที่เป็นวิบากเป็นปัจจัย แต่เพราะในนิเทศว่า เวทนาปจฺจยา ตณฺหา ทรงประสงค์เอาสุขเวทนาที่เป็น วิบากอย่างเดียวเท่านั้น ฉะนั้น เวทนานี้จึง เป็นปัจจัยต่างเดียวเท่านั้นแก่ตัณหา. คำว่า เป็นปัจจัยอย่างเดียว คือเป็นปัจจัยด้วยอุปนิสสยปัจจัย. ว่าด้วยเวทนา ๓ เป็นปัจจัย อีกอย่างหนึ่ง เพราะว่า คนมีทุกข์ ย่อมปรารถนาสุข คนมี สุข ก็ย่อมปรารถนาสุขแม้ยิ่งขึ้นไป ส่วน อุเบกขาตรัสว่า สุขนั่นแหละ เพราะเป็น ธรรมสงบ. ฉะนั้น เวทนาแม้ทั้ง ๓ จึงเป็นปัจจัย แก่ตัณหา พระมหาฤาษี จึงตรัสว่า ตัณหา เกิดเพราะเวทนาเป็นปัจจัย. อนึ่ง เพราะเว้นอนุสัยเสีย แล้ว ตัณหาย่อมไม่เกิด เพราะเวทนาเป็นปัจจัย ฉะนั้น ตัณหานั้นจึงไม่มีแก่พราหมณ์ผู้จบ พรหมจรรย์แล. นิเทศตัณหาเกิดเพราะเวทนาเป็นปัจจัย จบ