พระไตรปิฎก

ขึ้น หรือ ? ป. ไม่พึงกล่าวอย่างนั้น ฯ ล ฯ ส. ชื่อว่าปัจจุบัน เพราะทำอธิบายไว้ว่า จักบังเกิด ขึ้น หรือ ? ป. ถูกแล้ว. ส. ธรรมที่เป็นปัจจุบัน ชื่อว่าไม่มีอยู่ เพราะทำ อธิบายว่า จักดับไป หรือ ? ป. ไม่พึงกล่าวอย่างนั้น ฯลฯ เอกัจจมัตถีติกถา จบ อรรถกถาเอกัจจมัตถีติกถา ว่าด้วยบางอย่างมีอยู่ บัดนี้ ชื่อว่า เรื่องบางอย่างมีอยู่. ในปัญหาเหล่านั้น ชนเหล่า ใด ย่อมสำคัญว่าอดีตธรรมบางอย่างมีอยู่ ดุจนิกายกัสสปิกะทั้งหลาย เพื่อทำลายลัทธิแห่งชนเหล่านั้น สกวาทีจึงถามว่า "อดีตมีอยู่หรือ" คำวิสัชชนาว่า "อดีตบางอย่างมีอยู่" เป็นต้น เป็นของปรวาที. พึงทราบความหมายแห่งคำวิสัชชนาของปรวาทีนั้นว่า วิปากธรรมอันยัง ไม่ให้ผลมีอยู่ วิปากธรรมที่ให้ผลแล้วไม่มีอยู่. คำซักถามว่า "อดีต บางอย่างดับไปแล้ว" เป็นของสกวาที.