พระไตรปิฎก

ขณิกกถา [๑๘๗๘] สกวาที ธรรมทั้งปวงเป็นไปในขณะจิตหนึ่ง หรือ ? ปรวาที ถูกแล้ว. ส. มหาปฐพี มหาสมุทร ขุนเขาสิเนรุ น้ำ ไฟ ลม หญ้า ไม้ และไม้เจ้าป่า ล้วนดำรงอยู่ในจิต หรือ ? ป. ไม่พึงกล่าวอย่างนั้น ฯลฯ [๑๘๗๙] ส. ธรรมทั้งปวงเป็นไปในขณะแห่งจิตหนึ่ง หรือ ? ป. ถูกแล้ว. ส. จักขายตนะเกิดพร้อมกับจักขุวิญญาณ หรือ ? ป. ไม่พึงกล่าวอย่างนั้น ฯลฯ ส. จักขายตนะเกิดพร้อมกับจักขุวิญญาณ หรือ ? ป. ถูกแล้ว. ส. ท่านพระสารีบุตรได้กล่าวคำนี้ไว้ว่า อาวุโส จักขุ อันเป็นธรรมภายใน ยังมิได้แตกไป แต่รูปอันเป็นธรรมภายนอกยังมิได้ มาสู่คลอง และการประมวลที่สมกันก็ยังไม่มี ความปรากฏแห่งความ เป็นวิญญาณที่สมกันก็ยังไม่มีก่อน จักขุอันเป็นธรรมภายในยังมิได้แตก ไปด้วย รูปอันเป็นธรรมภายนอกมาสู่คลองด้วย แต่การประมวลที่สมกัน ยังไม่มี ความปรากฏแห่งความเป็นวิญญาณที่สมกันก็ยังไม่มีก่อน ก็ใน กาลใดแล จักขุอันเป็นธรรมภายในยังมิได้แตกไปด้วย รูปอันเป็นธรรม ภายนอกก็มาสู่คลองด้วย การประมวลที่สมกันก็มีด้วย อย่างนี้ความ ปรากฏแห่งความเป็นวิญญาณที่สมกันจึงมี ดังนี้๑ เป็นสูตรมีอยู่จริง ๑. ม.มู.๑๒/๓๔๖.