พระไตรปิฎก

อรรถกถาขันธยมก วรรณนาอุทเทสวาระ บัดนี้ เป็นการวรรณนา ขันธยมก ที่พระผู้มีพระภาคทรง แสดงไว้ในลำดับต่อจาก มูลยมก เพราะทรงรวบรวมซึ่งธรรมทั้งหลาย มีกุศลเป็นต้น อันพระองค์ทรงแสดงแล้วในมูลยมก ด้วยอำนาจแห่ง ขันธ์ พึงทราบการกำหนดพระบาลีในขันธ์ยมกอย่างนี้ก่อน. ใน ขันธยมก นี้ มี มหาวาระ ๓ คือ ปัณณัตติวาระ ปวัตติวาระ และปริญญาวาระ. ในมหาวาระทั้ง ๓ นั้น ปัณณัตติวาระ ตรัสเรียกว่า ปัณ- ปวัตติวาระ เพราะทรงกระทำด้วยอำนาจการชำระชื่อของขันธ์ทั้งหลาย. ปวัตติวาระ ตรัสเรียกว่า ปวัตติวาระ เพราะทรงชำระความ เป็นไปด้วยอำนาจการเกิดขึ้นและการดับไปของขันธ์ทั้งหลายที่พระองค์ ทรงชำระชื่อแล้ว. ปริญญาวาระ ตรัสเรียกว่า ปริญญาวาระ เพราะทรงแสดง ปริญญา ๓ แห่ง ขันธ์ทั้งหลายอันเป็นไปแล้วตามลำดับ โดยสังเขป. ในมหาวาระเหล่านั้น ปัณณัตติวาระ พระองค์ทรงกำหนดด้วย อาการ ๒ อย่าง ด้วยอำนาจอุทเทสและนิทเทส ในอุเทสและนิทเทส แม้เหล่านี้ อุทเทสวาระไม่มีโดยแผนกหนึ่ง จำเดิมแต่ต้น พระองค์