พระไตรปิฎก

๑๒. อุปปันนุปปัชชมานวาระ (วาระว่าด้วย อุปปันนะ อุปปัชชมานะ) ๑๓. นิรุทธนิรุชฌมานวาระ (วาระว่าด้วย นิรุทธะและ นิรุธฌมานะ) ๑๔. อติกกันตกาลวาระ (วาระว่าด้วย กาลที่ก้าว ล่วง) บรรดา อันตรวาระ ๑๔ วาระ เหล่านั้น ใน ๓ วาระเหล่านี้ คือ อุปปาทวาระ นิโรธวาระ อุปปาทนิโรธวาระ โดยอาศัยอนุโลมและ ปฏิโลม จึงมีวาระ ๖ คู่ รวมเป็น ๑๘ คู่ ( ๑๘ ยมก ). ใน อุปปันนุปปาทวาระ ได้ยมก ๔ ( ๔ คู่ ) คือ โดยอนุโลม ๒ ปฏิโลม ๒ โดยอาศัยกาลอันเป็นอดีตและอนาคต. ในวาระ ๑๐ คือ ๓ วาระที่เหลือที่ทรงแสดงไว้ข้างต้น ๓ วาระที่แสดงไว้ในระหว่าง และ ๔ วาระที่แสดงแล้ว คือ วาระที่ ๗, ๘, ๙ และวาระสุดท้าย โดย อนุโลม ๑ ปฏิโลม ๑ กระทำเป็น ๒ ส่วน จึงเป็นยมก ๒๐ ( ๒๐ คู่ ). ในอันตรวาระทั้ง ๑๔ วาระแม้ทั้งหมด กำหนดไว้ด้วยปุจฉา ๘๔ จัดเป็นยมกได้ ๔๒ มีอรรถ ๑๖๘ ด้วยประการฉะนี้. ยมก ๑๒๖ ย่อมมีในมหาวาระทั้ง ๓ คือ สุทธิกปุคคลวาระ สุทธิก- ธัมมวาระ สุทธิกปุคคลธัมมวาระ อนึ่ง ในสุทธิกปุคคลวาระ มีได้ ฉันใด ในสุทธิกธัมมวาระ และสุทธิกปุคคลธัมมวาระ ก็มีได้ฉันนั้น.