พระไตรปิฎก

มูล และวิคตปัจจัยเป็นมูล มี ๓ ฆฏนา. ที่มี อวิคตปัจจัยเป็นมล มี๑๙ ฆฏนา. ฉะนั้น ปกิณณกฆฏนาทั้งหมดจึงมี ๑๐๓ ฆฏนา. ก็ ฆฏนาเหล่านี้ ทั้งหมด เรียกว่า ปกิณณกฆฏนา เพราะไม่มีการกำหนดด้วยสหชาต- ปัจจัย. ก็ฆฏนาที่ได้สหชาตะ ท่านเรียกว่า สหชาตฆฏนา ฆฏนาเหล่านั้น ย่อมไม่ได้ในฆฏนาที่มีอารัมมณปัจจัยเป็นมูล ในฆฏนาที่มีอนันตรปัจจัย สมนันตรปัจจัย อุปนิสสยปัจจัย ปุเรชาตปัจจัย ปัจฉาชาตปัจจัย อาเสวน- ปัจจัย นัตถิปัจจัย และวิคตปัจจัยเป็นมูล เพราะว่าปัจจัยเหล่านั้นย่อม ไม่เป็นปัจจัยแก่ธรรมที่เกิดพร้อมกัน. อนึ่ง ธรรมเหล่านั้นไม่เป็นปัจจัย แก่ธรรมที่เกิดพร้อมกัน ฉันใด ก็ย่อมไม่เป็นเหตุปัจจัย สหชาตปัจจัย อัญญมัญญปัจจัย วิปากปัจจัย ฌานปัจจัย มัคคปัจจัย และสัมปยุตต ปัจจัย แก่ธรรมที่ไม่ได้เกิดพร้อมกัน ฉันนั้น. เพราะฉะนั้น ฆฏนา ๒๔ ทั้งหมด ในฆฏนาที่มี เหตุปัจจัยเป็นมูล จึงชื่อว่า สหชาตฆฏนา เท่านั้น. ในฆฏนาที่มี อธิปติปัจจัยเป็นมูล มี ๒ ฆฏนา. ในฆฏนาที่มี สหชาตปัจจัยเป็นมูล มี ๑๐ ฆฏนา. ที่มี อัญญมัญญปัจจัยเป็นมูล มี ๖ ฆฏนา. ที่มี นิสสยปัจจัยเป็นมูล มี ๑๐ ฆฏนา. ที่มี กัมมปัจจัยเป็นมูล มี ๙ ฆฏนา. ที่มี วิปากปัจจัยเป็นมูล มี ๕ ฆฏนา.