พระไตรปิฎก

บุคคลเห็นรูปด้วยทิพยจักษุ ฟังเสียงด้วยทิพโสตธาตุ. รูปายตนะ เป็นปัจจัยแก่จักขุวิญญาณ ฯลฯ โผฏฐัพพายตนะ เป็น ปัจจัยแก่กายวิญญาณ. ที่เป็น วัตถุปุเรชาตะ ได้แก่ จักขายตนะ เป็นปัจจัยแก่จักขุวิญญาณ ฯลฯ กายายตนะ เป็นปัจจัย แก่กายวิญญาณ. หทยวัตถุ เป็นปัจจัยแก่ขันธ์ทั้งหลายที่เป็นสัญโญชนวิปปยุตธรรม และโมหะ ด้วยอำนาจของปุเรชาตปัจจัย. ๒. สัญโญชนวิปปยุตตธรรม เป็นปัจจัยแก่สัญโญชน- สัมปยุตตธรรม ด้วยอำนาจของปุเรชาตปัจจัย มี ๒ อย่าง คือที่เป็น อารัมมณปุเรชาตะ และ วัตถุปุเรชาตะ ที่เป็น อารัมมณปุเรชาตะ ได้แก่ บุคคลพิจารณาซึ่งจักษุ ฯลฯ หทยวัตถุ ย่อมยินดี ย่อมเพลิดเพลินยิ่ง เพราะปรารภจักษุเป็นต้นนั้น ราคะ ฯลฯ โทมนัส ย่อมเกิดขึ้น. ที่เป็น วัตถุปุเรชาตะ ได้แก่ หทยวัตถุ เป็นปัจจัยแก่ขันธ์ทั้งหลายที่เป็นสัญโญชนสัมปยุตตธรรม ด้วยอำนาจของปุเรชาตปัจจัย. ๓. สัญโญชนวิปปยุตตธรรม เป็นปัจจัยแก่สัญโญชน- สัมปยุตตธรรม และสัญโญชนวิปปยุตตธรรม ด้วยอำนาจของ ปุเรชาตปัจจัย