พระไตรปิฎก

คือ บุคคลให้ทาน ฯลฯ ศีล ฯลฯ กระทำซึ่งอุโบสถกรรม แล้ว พิจารณาซึ่งกุศลกรรมนั้น ย่อมยินดี ย่อมเพลิดเพลินยิ่ง เพราะปรารภกุศล กรรมนั้น ราคะ ย่อมเกิดขึ้น ฯลฯ โทมนัส ย่อมเกิดขึ้น พิจารณากุศลกรรมที่ตนอบรมดีแล้วในกาลก่อน. บุคคลออกจากฌานแล้ว พิจารณาฌาน. พระอริยะทั้งหลายออกจากมรรคแล้ว พิจารณามรรค พิจารณาผล, พิจารณากิเลสทั้งหลายที่ละแล้ว, ที่ข่มแล้ว, รู้ซึ่งกิเลสทั้งหลาย ที่เคยเกิดขึ้น แล้วในกาลก่อน. บุคคลพิจารณาเห็นขันธ์ทั้งหลายที่เป็นจิตตสัมปยุตตธรรม โดยความ เป็นของไม่เที่ยง ฯลฯ โทมนัส ย่อมเกิดขึ้น. บุคคลรู้จิตของบุคคลผู้พร้อมเพรียงด้วยจิตตสัมปยุตตธรรม ด้วย เจโตปริยญาณ. อากาสานัญจายตนะ เป็นปัจจัยแก่วิญญาณัญจายตนะ อากิญจัญ- ญายตนะ เป็นปัจจัยแก่เนวสัญญานาสัญญายตนะ. ขันธ์ทั้งหลายที่เป็นจิตตสัมปยุตตธรรม เป็นปัจจัยแก่อิทธิวิธญาณ แก่เจโตปริยญาณ, แก่ปุพเพนิวาสานุสสติญาณ, แก่ยถากัมมูปคญาณ, แก่ อนาคตังสญาณ, แก่อาวัชชนะ ด้วยอำนาจของอารัมมณปัจจัย. ๒. จิตตวิปปยุตตธรรม เป็นปัจจัยแก่จิตตสัมปยุตต- ธรรม ด้วยอำนาจของอารัมมณปัจจัย คือ พระอริยะทั้งหลาย พิจารณานิพพาน.