พระไตรปิฎก

๒๐. วิปปยุตตปัจจัย [๑๔๕] ๑. จิตตสัมปยุตตธรรม เป็นปัจจัยแก่จิตตวิปปยุตต- ธรรม ด้วยอำนาจของวิปปยุตตปัจจัย มี ๒ อย่าง คือที่เป็น สหชาตะ และ ปัจฉาชาตะ ฯลฯ ๒. จิตตวิปปยุตตธรรม เป็นปัจจัยแก่จิตตสัมปยุตต- ธรรม ด้วยอำนาจของวิปปยุตตปัจจัย มี ๒ อย่าง คือที่เป็น สหชาตะ และ ปุเรชาตะ ที่เป็น สหชาตะ ได้แก่ ในปฏิสนธิขณะ หทยวัตถุ เป็นปัจจัยแก่ขันธ์ทั้งหลายที่เป็นจิตต- สัมปยุตตธรรม ด้วยอำนาจของวิปปยุตตปัจจัย. ที่เป็น ปุเรชาตะ ได้แก่ จักขายตนะ เป็นปัจจัยแก่ขันธ์ทั้งหลาย ที่สหรคตด้วยจักขุวิญญาณ ด้วยอำนาจของวิปปยุตตปัจจัย ฯลฯ กายายตนะ ฯลฯ หทยวัตถุ เป็นปัจจัยแก่ขันธ์ทั้งหลายที่เป็นจิตตสัมปยุตตธรรม ด้วย อำนาจของวิปปยุตตปัจจัย. ๒๑. อัตถิปัจจัย [๑๔๖] ๑. จิตตสัมปยุตตธรรม เป็นปัจจัยแก่จิตตสัมปยุตต- ธรรม ด้วยอำนาจของอัตถิปัจจัย มี ๑ วาระ เหมือนกับปฏิจจวาระ. ๒. จิตตสัมปยุตตธรรม เป็นปัจจัยแก่จิตตวิปปยุตต- ธรรม ด้วยอำนาจของอัตถิปัจจัย