พระไตรปิฎก

ความผิดด้วย เป็นความเสียด้วย เป็นความ พลาดด้วย เป็นความชั่วด้วย และมนุษย์ ทั้งหลายพึงทำกรรมลามกใด ในที่แจ้งหรือ ว่าในที่ลับ บัณฑิตทั้งหลาย ย่อมประกาศ โทษนั้นว่า ทุกกฏ เพราะเหตุนั้น ; โทษนั้น เราจึงกล่าวอย่างนั้น๑. ส่วนวีติกกมะนอกนี้ ชื่อว่าถุลลัจจัย เพราะเป็นกรรมหยาบ และ เพราะความเป็นโทษ. ก็ความประกอบกันในคำว่า ถุลลัจจัย นี้ ผู้ศึกษาควร ทราบเหมือนในคำว่า ทุคติในสัมปรายภพ และกรรมนั้นเป็นของมีผลเผ็ดร้อน เป็นต้น. จริงอยู่ บรรดาโทษที่จะพึงแสดงในสำนักของภิกษุรูปเดียว โทษที่ หยาบเสมอด้วยถุลลัจจัยนั้น ย่อมไม่มี ; เพราะเหตุนั้น ข้าพเจ้าจึงกล่าว่า ที่ชื่อว่าถุลลัจจัย เพราะเป็นกรรมหยาบ และเพราะความเป็นโทษ. จริงอยู่ คำนี้ พระผู้มีพระภาคเจ้าได้ตรัสแล้วว่า โทษใด ที่เรากล่าวว่า ถุลลัจจัย ท่านจงฟังโทษนั้นตามที่กล่าว, ภิกษุใดย่อม แสดงโทษนั้น ในสำนักของภิกษุรูปเดียว และภิกษุใดย่อมรับโทษนั้น, โทษที่เสมอ ด้วยโทษนั้น ของภิกษุนั้นย่อมไม่มี ; เพราะ เหตุนั้น โทษนั้น เราจึงกล่าวอย่างนั้น๒. ก็เมื่อภิกษุทำให้ไหวอยู่ เป็นถุลลัจจัยทุก ๆ ประโยค. แต่ว่าเธอแม้ให้ ไหวแล้วหยั่งลงสู่ลัชชีธรรม แสดงถุลลัจจัยเสียแล้ว ย่อมพ้นได้. ก็อาบัติที่ //๑. วิ. ปริวาร. ๘/๓๗๐. ๒. วิ. ปริวาร. ๘/๓๗๘ - ๙.