พระไตรปิฎก

๖. เป็นผู้ฉลาดในอารมณ์แห่งสมาธิ ๑

๗. เป็นผู้ฉลาดในอภินิหารแห่งสมาธิ ๒

ภิกษุทั้งหลาย ภิกษุประกอบด้วยธรรม ๗ ประการนี้แล ย่อมทำจิตไว้ในอำนาจ และไม่เป็นไปตามอำนาจของจิต







{๓๘} [๔๑] ภิกษุทั้งหลาย สารีบุตรประกอบด้วยธรรม ๗ ประการ ย่อมทำจิต ไว้ในอำนาจ และไม่เป็นไปตามอำนาจของจิต

ธรรม ๗ ประการ อะไรบ้าง คือ

ในธรรมวินัยนี้ สารีบุตร

๑. เป็นผู้ฉลาดในสมาธิ

๒. เป็นผู้ฉลาดในการเข้าสมาธิ

๓. เป็นผู้ฉลาดในการให้สมาธิตั้งอยู่ได้

๔. เป็นผู้ฉลาดในการออกจากสมาธิ

๕. เป็นผู้ฉลาดในความพร้อมแห่งสมาธิ

๖. เป็นผู้ฉลาดในอารมณ์แห่งสมาธิ

๗. เป็นผู้ฉลาดในอภินิหารแห่งสมาธิ

ภิกษุทั้งหลาย สารีบุตรประกอบด้วยธรรม ๗ ประการนี้แล ย่อมทำจิตไว้ใน อำนาจ และไม่เป็นไปตามอำนาจของจิต



๑ ฉลาดในอารมณ์แห่งสมาธิหมายถึงฉลาดในการเว้นธรรมที่ไม่เป็นอุปการะแก่สมาธิแล้วเลือกเจริญแต่ธรรม ที่เป็นสัปปายะ และเป็นอุปการะโดยรู้ว่า ‘นี้คืออารมณ์ที่เป็นนิมิต (เครื่องหมาย) สำหรับให้จิตกำหนด นี้คือ อารมณ์ที่เป็นไตรลักษณ์’ (องฺ.ฉกฺก.อ. ๓/๒๔/๑๐๙)
๒ ฉลาดในอภินิหารแห่งสมาธิ หมายถึงฉลาดในการเจริญสมาธิในชั้นปฐมฌาน ทุติยฌาน ตติยฌาน และ จตุตถฌาน ตามลำดับจนเกิดความชำนาญแล้วเข้าสมาธิชั้นสูงขึ้นไป (องฺ.ฉกฺก.อ. ๓/๒๔/๑๑๐)