พระไตรปิฎก

ขีณาสพ อยู่จบพรหมจรรย์แล้ว ทำกิจที่ควรทำเสร็จแล้ว ปลงภาระได้แล้ว บรรลุ ประโยชน์ตนโดยลำดับแล้ว สิ้นภวสังโยชน์แล้ว หลุดพ้นแล้วเพราะรู้โดยชอบ ภิกษุนั้น ไม่อาจล่วงละเมิดฐานะ ๙ ประการ คือ

๑. ไม่อาจจงใจปลงชีวิตสัตว์

ฯลฯ

๕. ไม่อาจสะสมบริโภคกามเหมือนที่เคยเป็นคฤหัสถ์มาก่อน

๖. ไม่อาจบอกคืนพระพุทธเจ้า ๑

๗. ไม่อาจบอกคืนพระธรรม

๘. ไม่อาจบอกคืนพระสงฆ์

๙. ไม่อาจบอกคืนสิกขา’

สัชฌะ คราวก่อนและคราวนี้ เราก็ยังกล่าวอย่างนี้ว่า ‘ภิกษุใดเป็นอรหันตขีณาสพ อยู่จบพรหมจรรย์แล้ว ทำกิจที่ควรทำเสร็จแล้ว ปลงภาระได้แล้ว บรรลุ ประโยชน์ตนโดยลำดับแล้ว สิ้นภวสังโยชน์แล้ว หลุดพ้นแล้วเพราะรู้โดยชอบ ภิกษุ นั้นไม่อาจล่วงละเมิดฐานะ ๙ ประการนี้แล”







{๒๑๓} [๙] ภิกษุทั้งหลาย บุคคล ๙ จำพวกนี้ มีปรากฏอยู่ในโลก

บุคคล ๙ จำพวกไหนบ้าง คือ

๑. พระอรหันต์

๒. บุคคลผู้ปฏิบัติเพื่ออรหัตตผล

๓. พระอนาคามี

๑ บอกคืนพระพุทธเจ้า ในที่นี้หมายถึงปฏิเสธว่ามิใช่พระพุทธเจ้า ในข้อต่อมา คือ บอกคืนพระธรรม บอกคืน พระสงฆ์ และบอกคืนสิกขาก็มีนัยเดียวกันนี้ (องฺ.นวก.อ. ๓/๗/๒๙๐)