พระไตรปิฎก

เรือนที่ครอบครองไม่ดี ก่อให้เกิดทุกข์ ๑

การอยู่ร่วมกับคนเสมอกันเป็นทุกข์

การเดินทางไกล ๒ ก็เป็นทุกข์

เพราะฉะนั้น บุคคลจึงไม่ควรเป็นผู้เดินทางไกล

และไม่ควรให้ทุกข์ติดตามได้





(พระผู้มีพระภาคตรัสพระคาถานี้แก่พระอานนทเถระ ดังนี้)

[๓๐๓] คนมีศรัทธา สมบูรณ์ด้วยศีล ๓

เพียบพร้อมด้วยยศ ๔ และโภคทรัพย์

จะไปสู่ถิ่นใด ๆ ย่อมได้รับการบูชาในถิ่นนั้น ๆ





(พระผู้มีพระภาคตรัสพระคาถานี้แก่บริษัท ๔ ดังนี้)

[๓๐๔] สัตบุรุษย่อมปรากฏในที่ไกล

เหมือนภูเขาหิมพานต์ ฉะนั้น

อสัตบุรุษทั้งหลาย ณ ที่นี้ย่อมไม่ปรากฏ

เหมือนลูกศรที่ยิงไปในเวลากลางคืน ฉะนั้น ๕

๑ หมายถึงผู้ครองเรือนจะต้องปฏิบัติราชกิจของพระราชา หรือกิจของอิสรชน จะต้องสงเคราะห์ชนข้างเคียง และให้ทานแก่สมณพราหมณ์ เพราะฉะนั้น การครองเรือนจะให้สมบูรณ์เต็มที่เป็นไปได้ยาก ถ้าครองเรือน ไม่ดี ก็ก่อให้เกิดทุกข์ได้ (ขุ.ธ.อ. ๗/๙๘)
๒ การเดินทางไกล หมายถึงการท่องเที่ยวไปในสังสารวัฏ (ขุ.ธ.อ. ๗/๙๙)
๓ ศีล ในที่นี้หมายถึงศีลสำหรับผู้ครองเรือน (ขุ.ธ.อ. ๗/๑๐๐)
๔ ยศ ในที่นี้หมายถึงความมีบริวาร (ขุ.ธ.อ. ๗/๑๐๐)
๕ ขุ.ม. (แปล) ๒๙/๑๙๑/๕๔๐