Tipitaka>

พระไตรปิฎก

ฉบับมหาจุฬาราชวิทยาลัย เล่มที่ 25 หน้าที่ 302

<< | หน้าที่ 302 | >>
พุทธอุทาน


หมู่สัตว์นี้ คือพวกที่ถือทิฏฐิว่า เราเป็นตัวการ

พวกที่ถือทิฏฐิว่า ผู้อื่นเป็นตัวการ

และสมณพราหมณ์พวกหนึ่งที่ไม่คล้อยตามทิฏฐิทั้งสองนี้

ไม่เห็นทิฏฐินั้นว่า ‘เป็นเหมือนลูกศร’

แต่สำหรับผู้ใช้ปัญญาพิจารณาจนรู้แจ้งว่า

ทิฏฐินั้นเป็นเหมือนลูกศร

ย่อมไม่มีทิฏฐิที่ว่า “เราสร้าง”

ย่อมไม่มีทิฏฐิที่ว่า “ผู้อื่นสร้าง”

หมู่สัตว์นี้มีมานะ ถูกมานะร้อยรัด

ถูกมานะผูกพันไว้ ชอบกล่าวถกเถียงกันในเรื่องทิฏฐิ

จึงไม่ล่วงพ้นสังสารวัฏไปได้

ตติยนานาติตถิยสูตรที่ ๖ จบ


๑ เราเป็นตัวการ แปลจากบาลีว่า ‘อหังการ’ ในที่นี้หมายถึงลัทธิสยังการหรือสยังกตา (ลัทธิสยังการหรือ สยังกตานี้ เรียกอีกชื่อหนึ่งว่า ลัทธิอัตตการ) หมายถึงลัทธิที่เชื่อว่าตนเป็นตัวการคือเป็นผู้สร้างอัตตาและ โลกขึ้นเอง (ขุ.อุ.อ. ๕๖/๓๗๑)
๒ หมายถึงพวกอธิจจสมุปปันนวาท คือลัทธิที่เชื่อว่าอัตตาและโลกเกิดขึ้นได้เอง มิได้อาศัยเหตุอะไร เป็นลัทธิปฏิเสธทั้งลัทธิสยังการ และลัทธิปรังการ(ผู้อื่นเป็นตัวการ) พวกอธิจจสมุปปันนวาทนี้ เรียกอีกชื่อหนึ่งว่า อเหตุกวาท (ขุ.อุ.อ. ๕๕/๓๗๐, ๕๖/๓๗๑-๓๗๒) และดู สํ.นิ. ๑๖/๑๗/๑๙, สํ.นิ.อ. ๒/๑๗/๔๐ ประกอบ
สารบัญพระไตรปิฎก · Tipiṭaka