พระไตรปิฏก

[๑๗๔] นี้คือธรรมเครื่องนำออกจากโลก

เราบอกแก่พวกท่านตามความเป็นจริง

เราก็บอกพวกท่านเช่นนี้แล

เพราะว่าสัตว์โลกย่อมพ้นจากทุกข์ได้ก็ด้วยวิธีดังนี้

[๑๗๕] (เหมวตยักษ์ทูลถามดังนี้)

ในโลกนี้ใครเล่าข้ามโอฆะ ๑ ได้

ใครเล่าข้ามห้วงมหรรณพได้ ๒

ใครเล่าไม่จมลงในห้วงมหรรณพที่ลุ่มลึก

ปราศจากเกาะแก่ง และเครื่องยึดเหนี่ยว

[๑๗๖] (พระผู้มีพระภาคตรัสตอบดังนี้)

ผู้สมบูรณ์ด้วยศีล มีปัญญา มีจิตตั้งมั่นดีแล้ว

เพ่งพินิจธรรมภายใน มีสติทุกเมื่อ

ย่อมข้ามพ้นโอฆะที่ข้ามได้ยาก

[๑๗๗] ผู้นั้นเว้นขาดจากกามสัญญา ๓ ได้แล้ว

เป็นผู้ละสังโยชน์ได้ทุกอย่าง

หมดสิ้นความเพลิดเพลินและภพแล้ว

ย่อมไม่จมลงในห้วงมหรรณพที่ลุ่มลึก

๑ โอฆะ หมายถึงกิเลส ๔ ประการ คือ กาม ภพ ทิฏฐิ และอวิชชา (ขุ.สุ.อ. ๑/๑๗๕/๒๔๓)
๒ ห้วงมหรรณพ ในที่นี้หมายถึงสังสารวัฏ คือการเวียนว่ายตายเกิด (ขุ.สุ.อ. ๑/๑๗๕/๒๔๓)
๓ กามสัญญา หมายถึงสัญญาที่เกิดขึ้นปรารภกาม หรือสัญญาที่สหรคตด้วยโลภจิต ๘ ดวง (องฺ.ติก.อ. ๒/๓๓/๑๑๕)