พระไตรปิฏก

(พระผู้มีพระภาคทรงประมวลธรรมเทศนามาตรัสพระคาถานี้ว่า)

{๕๖} [๕๖] นรชนใดมีจิตร่าเริง มีใจเบิกบาน

บำเพ็ญกุศลธรรมเพื่อบรรลุความเกษมจากโยคะ

นรชนนั้นพึงบรรลุความสิ้นไปแห่งสังโยชน์ทั้งปวงได้โดยลำดับ







(จระเข้กล่าวถึงบุคคลที่ประกอบด้วยคุณธรรม ๔ ประการ จึงปราบศัตรูได้ว่า)

{๕๗} [๕๗] พญาวานร ผู้ใดมีธรรม ๔ ประการนี้ คือ

(๑) สัจจะ (๒) ธรรมะ (๓) ธิติ (๔) จาคะ ๑ เช่นกับท่าน

ผู้นั้นย่อมครอบงำศัตรูที่ตนพบเห็นได้







(รากษสชมเชยพระโพธิสัตว์ว่า)

{๕๘} [๕๘] พญาวานร ผู้ใดมีธรรม ๓ ประการเหล่านี้ คือ

(๑) ความขยัน (๒) ความแกล้วกล้า (๓) ปัญญา

เช่นกับท่าน ผู้นั้นย่อมครอบงำศัตรูที่ตนพบเห็นได้



๑ สัจจะ หมายถึงวจีสัจจะ (พูดจริง) ธรรมะ หมายถึงปัญญาที่ใช้พิจารณาเหตุผล ธิติ หมายถึงความเพียร ไม่ย่อหย่อน ไม่ขาดตอน จาคะ หมายถึงสละตน (ขุ.ชา.อ. ๒/๕๗/๕๘)