พระไตรปิฏก

(พญาหงส์พระโพธิสัตว์ได้ฟังพระราชดำรัสแล้วได้ถวายโอวาทแก่พระราชบุตร เหล่านั้นว่า)

{๒๑๔๑} [๑๕๔] แม้ถ้าว่ากุลบุตรผู้เข้าถึงโดยชาติกำเนิดหรือโดยวินัย

แต่ประกอบความเพียรในภายหลัง

เขาย่อมตกอยู่ในห้วงแห่งอันตรายที่แก้ไขได้ยาก

[๑๕๕] ช่องโหว่อันใหญ่หลวงย่อมเกิดแก่เขาผู้มีปัญญาง่อนแง่น

เหมือนคนผู้ตกอยู่ในความมืดแห่งราตรี

ย่อมเห็นได้แต่รูปหยาบ ๆ เท่านั้น

[๑๕๖] ส่วนกุลบุตรผู้รู้แต่การประกอบความเพียร

ในสิ่งที่ไม่เป็นสาระว่าเป็นสาระ เขาจะไม่ประสบความรู้เลย

ย่อมตกอยู่ในห้วงอันตรายอย่างเดียวเหมือนกวางที่ตกอยู่ที่ซอกเขา

[๑๕๗] แม้หากว่าคนผู้มีชาติสกุลต่ำ

แต่เป็นคนมีความขยันหมั่นเพียร

มีปัญญา สมบูรณ์ด้วยอาจาระและศีล

ก็ย่อมรุ่งเรืองเหมือนไฟในราตรี

[๑๕๘] ขอพระองค์ทรงทำข้อที่ข้าพระองค์กล่าวแล้วนั้น

ให้เป็นข้อเปรียบเทียบ แล้วทรงให้พระราชบุตรดำรงอยู่ในวิชา

กุลบุตรผู้มีปัญญาย่อมงอกงามเหมือนพืชในนางอกงามเพราะน้ำฝน







(พระศาสดาทรงนำอดีตนิทานมาตรัสว่า)

{๒๑๔๒} [๑๕๙] พระมหาราชผู้เป็นจอมทัพแห่งชาวแคว้นปัญจาละ

ทรงเป็นดุจนายพรานเนื้อ เสด็จออกพร้อมกับเสนา

ทรงพลัดกับหมู่คณะ เสด็จมายังราวป่า