พระไตรปิฏก

(พญาหงส์โพธิสัตว์เมื่อจะทดลองใจหงส์สุมุขะ จึงกล่าวว่า)

{๑๖๓} [๑] ท่านสุมุขะ ฝูงหงส์ไม่เหลียวแล พากันบินหนีไป

แม้ท่านก็จงหนีไปเถิด อย่ามัวกังวลอยู่เลย

ความเป็นสหายไม่มีอยู่ในผู้ติดบ่วง

(หงส์สุมุขะกล่าวว่า)

{๑๖๔} [๒] ข้าพระองค์จะหนีไปหรือไม่หนีไปก็ตาม

เพราะการหนีไปและไม่หนีไปนั้น ข้าพระองค์จะไม่ตายก็หามิได้

เมื่อพระองค์มีความสุข ข้าพระองค์ได้พึ่งพาอาศัย

เมื่อพระองค์มีความทุกข์ ข้าพระองค์จะพึงละทิ้งไปได้อย่างไร

[๓] การตายพร้อมกับพระองค์เท่านั้น

ประเสริฐกว่าการมีชีวิตอยู่โดยปราศจากพระองค์

การมีชีวิตโดยปราศจากพระองค์จะประเสริฐอะไร

[๔] ข้าแต่มหาราช การที่ข้าพระองค์ละทิ้งพระองค์

ผู้ถึงความทุกข์อย่างนี้ไป นั่นไม่เป็นธรรมเลย

ข้าแต่พระองค์ผู้เป็นอธิบดีแห่งหมู่วิหค

ข้าพระองค์ชอบใจคติของพระองค์

(พญาหงส์โพธิสัตว์กล่าวว่า)

{๑๖๕} [๕] คติของเราผู้ติดบ่วงจะเป็นอย่างอื่นไป

จากโรงครัวใหญ่ได้อย่างไรเล่า

ท่านมีปัญญาคือความคิดพ้นบ่วงมาแล้ว

จะพอใจคตินั้นได้อย่างไร