พระไตรปิฏก

{๘๒๘} คำว่า ไม่พึงทำความเสน่หาในรูป อธิบายว่า

คำว่า รูป ได้แก่ มหาภูตรูป ๑ ๔ และรูปที่อาศัยมหาภูตรูป ๔

คำว่า ไม่พึงทำความเสน่หาในรูป อธิบายว่า ไม่พึงทำความเสน่หา คือ ไม่พึงทำความพอใจ ไม่พึงทำความรัก ไม่พึงทำ ได้แก่ ไม่พึงให้เกิด ไม่พึงให้เกิดขึ้น ไม่พึงให้บังเกิด ไม่พึงให้บังเกิดขึ้นซึ่งความกำหนัดในรูป รวมความว่า ไม่พึงทำ ความเสน่หาในรูป



{๘๒๙} คำว่า ความถือตัว ในคำว่า พึงกำหนดรู้ความถือตัว อธิบายว่า ความถือตัว นัยเดียว คือ ความที่จิตใฝ่สูง

ความถือตัว ๒ นัย คือ

๑. การยกตน ๒. การข่มผู้อื่น

ความถือตัว ๓ นัย คือ

๑. ความถือตัวว่า เราเลิศกว่าเขา ๒. ความถือตัวว่า เราเสมอเขา

๓. ความถือตัวว่า เราด้อยกว่าเขา

ความถือตัว ๔ นัย คือ

๑. เกิดความถือตัวเพราะลาภ ๒. เกิดความถือตัวเพราะยศ

๓. เกิดความถือตัวเพราะสรรเสริญ ๔. เกิดความถือตัวเพราะความสุข

ความถือตัว ๕ นัย คือ

๑. เกิดความถือตัวว่าเราได้รูปที่ถูกใจ

๒. เกิดความถือตัวว่าเราได้เสียงที่ถูกใจ

๓. เกิดความถือตัวว่าเราได้กลิ่นที่ถูกใจ

๔. เกิดความถือตัวว่าเราได้รสที่ถูกใจ

๕. เกิดความถือตัวว่าเราได้โผฏฐัพพะที่ถูกใจ

๑ ดูเชิงอรรถข้อ ๑๐/๕๒