พระไตรปิฏก

{๙๘๓} คำว่า พึงปราบปรามราคะในรูป เสียง กลิ่น รสและผัสสะ อธิบายว่า พึงปราบปราม คือ ยึดครอง ครอบงำ ท่วมทับ รัดรึง ย่ำยีราคะในรูป เสียง กลิ่น รส โผฏฐัพพะ รวมความว่า พึงปราบปรามราคะในรูป เสียง กลิ่น รส และผัสสะ ด้วยเหตุนั้น พระผู้มีพระภาคจึงตรัสว่า

ลำดับต่อไป ภิกษุพึงเป็นผู้มีสติ

ศึกษาเพื่อกำจัดราคะเหล่าใด

ราคะเหล่านั้น คือธุลี ๕ อย่างในโลก

พึงปราบปรามราคะในรูป เสียง กลิ่น รสและผัสสะ

{๙๘๔} [๒๑๐] (พระผู้มีพระภาคตรัสดังนี้)

ภิกษุเป็นผู้มีสติ มีจิตหลุดพ้นด้วยดีแล้ว

พึงกำจัดความพอใจในธรรมเหล่านี้

ภิกษุนั้นเมื่อกำหนดพิจารณาธรรมโดยชอบตามกาล

เป็นผู้มีธรรมเอกผุดขึ้น พึงกำจัดความมืด

{๙๘๕} คำว่า เหล่านี้ ในคำว่า พึงกำจัดความพอใจในธรรมเหล่านี้ ได้แก่ ในรูป เสียง กลิ่น รส โผฏฐัพพะ

คำว่า ความพอใจ ได้แก่ ความพอใจด้วยอำนาจความใคร่ ความกำหนัดด้วย อำนาจความใคร่ ความเพลิดเพลินด้วยอำนาจความใคร่ ความทะยานอยากด้วย อำนาจความใคร่ ความเยื่อใยด้วยอำนาจความใคร่ ความเร่าร้อนด้วยอำนาจ ความใคร่ ความสยบด้วยอำนาจความใคร่ ความติดใจด้วยอำนาจความใคร่ ห้วงน้ำ คือความใคร่ กิเลสเครื่องประกอบคือความใคร่ กิเลสเครื่องยึดมั่นคือความใคร่ กิเลสเครื่องกั้นจิตคือความพอใจด้วยอำนาจความใคร่ในกามทั้งหลาย

คำว่า พึงกำจัดความพอใจในธรรมเหล่านี้ ได้แก่ พึงกำจัด คือ ขจัด ละ บรรเทา ทำให้หมดสิ้นไป ให้ถึงความไม่มีอีกซึ่งความพอใจในธรรมเหล่านี้ รวม ความว่า พึงกำจัดความพอใจในธรรมเหล่านี้